المباحث النحوية في شرح البهجة المرضية (شرح سيوطى) (فارسى) — الجزء ١، الصفحة ١٤٤

اعراب كلتا و اثنان و اثنتان

قوله : اذا اضيفت الى مضمر : ضمير در « اضيفت » به كلتا راجع است .

قوله : و فى تقدير اعرابها على آخرها : ضمائر مؤنّث به « كلتا » راجعند .

قوله : ان لم تضف اليه : ضمير در « تضف » به كلتا و در « اليه » به مضمر راجع است .

قوله : بالمثلّثة : يعنى با ثاء سه نقطه .

قوله : فهما كابنين و ابنتين : ضمير « هما » به « اثنين » و « اثنتين » عود مىكند .

قوله : بالموحّدة فيهما : كلمه « موحّده » يعنى باء يك نقطه و ضمير در « فيهما » به ابنين و ابنتين راجع است .

قوله : سواء افردا : كلمه « افردا » به صيغه تثنيه مجهول ، ضمير نائب فاعلى به اثنان و اثنتان راجع است .

و مقصود از « افراد » افراد در مقابل تركيب و اضافه است چه آنكه براى مفرد چهار اطلاق مىباشد :

1 - افراد در مقابل تثنيه و جمع .

2 - افراد در مقابل اضافه .

3 - افراد در مقابل تركيب .

4 - افراد در مقابل جمله .

متن : « 34 »

و تخلف اليا في جميعها الالف * جرّا و نصبا بعد فتح قد الف

تجزيه و تركيب

تخلف : فعل مضارع معلوم .

الياء : فاعل براى تخلف .

فى جميعها : « فى جميع » جارّ و مجرور ، متعلّق است به « تخلف » و « ها »