المباحث النحوية في شرح البهجة المرضية (شرح سيوطى) (فارسى) — الجزء ١، الصفحة ١٤٠
اعراب رفع در تثنيه‌و كلمه « كلا »
ترجمه و شرح :
اعراب رفع در تثنيه‌و كلمه « كلا »
اعراب رفع در تثنيه‌و كلمه « كلا »
مصنّف گويد :
رفع تثنيه بواسطه الف است .
شارح گويد :
تثنيه طبق آنچه از كتاب تسهيل استفاده مىشود عبارتست از اسمى كه بردو چيز متّفق اللّفظ بواسطه زياد كردن الف و نون يا ياء و نون مكسور در آخرش دلالت كند نظير رجلان و رجلين .
پس در تحقّق و وجود آن سه شرط معتبر است :
الف : آنكه مدلولش دو چيز باشد بنابراين مفرد همچون « زيد » از آن خارج است .
ب : لفظ آن دو چيز همچون حقيقتشان بايد متّفق و متّحد باشد بنابراين « قمران » يعنى شمس و قمر تثنيه نيست چون مدلولش در لفظ باهم متّفق نمىباشند .
ج : الف و نون مكسور يا ياء و نون مكسور در آخرش زائد باشد بنابراين الفاظ : كلا و كلتا و اثنان و اثنتان بواسطه زائد نبودن الف و نون تثنيه نمىباشند .
سپس مصنّف گويد :
و « كلا » را نيز بواسطه الف رفع بده مشروط باينكه بضمير اضافه شود .
شارح گويد :
كلمه « كلا » از نظر اهل بصره اسم مفرد بوده كه بردو مذكّر اطلاق مىشود و همانطوريكه مصنّف آورده تنها در صورتى رفع آن به الف است كه بضمير اضافه شود مانند : جائنى الرّجلان كلاهما .
بنابراين اگر به ضمير اضافه نشده بلكه به اسم ظاهر اضافه شده باشد