المباحث النحوية في شرح البهجة المرضية (شرح سيوطى) (فارسى) — الجزء ١، الصفحة ١٣٩

شرط اعراب نيابى ( اعراب بحروف )

المثنّى : مفعول براى « ارفع » .

و : عاطف .

كلا : معطوف به مثنّى .

اذا : ظرفيّه .

بمضمر : جارّ و مجرور ، متعلّق است به « وصلا » .

مضافا : : حال است از « كلا » .

وصلا : به صيغه مجهول ، الفش اطلاقى است و ضمير در آن به « كلا » راجع است .

ترجمه :

تثنيه و لفظ « كلا » را به الف رفع بده به شرطى كه به ضمير اضافه شده باشد .

شرح عربى :

بالالف ارفع المثنّى ، و هو كما يؤخذ من التّسهيل ، الاسم الدّال على شيئين متّفقى اللّفظ بزيادة الف او ياء و نون مكسورة فى آخره نحو : قال رجلان .

فخرج نحو زيد و القمران و كلا و كلتا و اثنان و اثنتان ، لعدم دلالة الاوّل على شيئين و اتّفاق لفظ مدلول الثّانى و الزّيادة فى الباقى .

و ارفع بها ايضا ، كلا ، و هو اسم مفرد عند البصريّين ، يطلق على اثنين مذكّرين .

و انّما يرفع بها اذا بمضمر حالكونه مضافا له وصلا ، نحو جائنى الرّجلان كلاهما .

و ان لم يضف الى مضمر بل الى الظّاهر فهو كالمقصور فى تقدير اعرابه على آخره و هو الالف نحو : جائنى كلا الرّجلين .