المباحث النحوية في شرح البهجة المرضية (شرح سيوطى) (فارسى) — الجزء ١، الصفحة ١٢٦

مبحث اعراب نيابى ( اعراب بحروف )

بتثليث الفاء مع تخفيف الميم منقوصا ، او مقصورا ، و مع تشديده ، و

اتباعها الميم فى الحركات كما فعل بعينى « امرء » و « ابنم » .

و انّما يعرب بهذا الاعراب حيث الميم منه بانا ، اى ذهب بخلاف ما اذا لم يذهب منه فانّه يعرب بالحركات عليه .

ترجمه و شرح :

مبحث اعراب نيابى ( اعراب بحروف )

مبحث اعراب نيابى ( اعراب بحروف )

مصنّف گويد :

اسمائى را كه مىشمرم رفعشان را بواو و نصبشان را به الف و جرّشان را بياء بده .

و از جمله اين اسماء كلمه « ذو » بوده به شرط آنكه معناى صاحب را داشته باشد .

شارح گويد :

مشار اليه « ذاك » اسماء موصوفه مىباشد .

بعد مىافزايد :

مصنّف كلمه « ذو » را برساير اسماء مقدّم داشت و جهتش آنست كه اين اعراب يعنى اعراب نيابى در آن لازم و دائمى است بخلاف كلمات ديگر .

ولى همانطوريكه مصنّف تذكّر داده در صورتى « ذو » اعراب نيابى مىپذيرد كه معناى صحبت و صاحب بودن را اظهار و آشكار كند يعنى به اين معنا بيايد .

و اين قيد را مصنّف به اين منظور آورد كه از « ذو » به معناى « الّذى » احتراز نمايد چه آنكه « ذو » به معناى « الّذى » مبنى است .