المباحث النحوية في شرح البهجة المرضية (شرح سيوطى) (فارسى) — الجزء ١، الصفحة ١٠٦

شرط در اعراب فعل مضارع

در حالت رفعى كه رفع فعل به ثبوت نون است در اينجا بتقدير نون يعنى نون تثنيه و جمع و مفرد مؤنّث مخاطبه مىباشد و در حالت نصبى و جزمى بتقدير اسقاط آنها است مثلا وقتى گفته مىشود :

لن يضربنّ يا لن يضربانّ يا لن تضربنّ .

نصب اين سه فعل به تقدير اسقاط نون‌هاى تثنيه و جمع و مفرد مخاطبه مىباشد چنانچه در صورت جزم و دخول « لم » نيز چنين مىباشد .

قوله : فان لم يعر منها : ضمير در « لم يعر » به مضارع و در « منها » به نون اناث عود مىكند .

قوله : بنى لما تقدّم : ضمير نائب فاعلى در « بنى » بفعل مضارع راجع است و مقصود از « ما تقدّم » معارضه كردن خاصيّت فعل با شباهت مضارع با اسم مىباشد .

قوله : و بنائه على السّكون : ضمير در « بنائه » به مضارع راجع است .

قوله : حملا على الماضى المتّصل بها : ضمير در « بها » به نون اناث راجع است .

قوله : لانّهما يستويان : ضمير تثنيه به ماضى و مضارع راجع است .

قوله : فى اصالة السّكون و عروض الحركة فيهما : ضمير در « فيهما » به ماضى و مضارع راجع مىباشد .

متن : « 21 »

و كلّ حرف مستحقّ للبنا * و الاصل فى المبنى ان يسكّنا

تجزيه و تركيب

كلّ : مضاف ، مبتداء .

حرف : مضاف اليه .

مستحقّ : خبر است براى مبتداء مذكور .

للبناء : جارّ و مجرور ، متعلّق است به « مستحقّ » .