المباحث الفقهية في شرح الروضة البهية (راهنماى فارسى شرح لمعه) (فارس) — الجزء ١، الصفحة ٥٦

رأى محققين و رضايت شارح ( ره ) از آن

قوله : و هو معنى الرسول على الاول : ضمير [ هو ] به معناى واحد راجع بوده و مقصود از [ اول ] تفسيرى كه براى رسول اولا ذكر شد مىباشد .

متن :

« على العالمين » جمع " العالم " ، و هو اسم لما يعلم به كالخاتم ، و القالب غلب فيما يعلم به الصانع ، و هو كل ما سواه من الجواهر و الأعراض ، فإنها لإمكانها و افتقارها إلى مؤثر واجب لذاته تدل على وجوده .

ترجمه

مرحوم مصنف مىفرماين :

خداوند متعال او را بر عالمين بعنوان رسول فرستاد .

شارح ( ره ) مىفرماين :

كلمه [ عالمين ] جمع [ عالم ] مىباشد و آن اسم است براى آنچه به واسطه‌اش علم حاصل مىشود چنانچه لفظ خاتم اسم است براى آنچه به واسطه‌اش ختم و مهر حاصل شده يا غالب علم شده براى آنچه بسببش غلبه حاصل مىگردد .

ولى غالبا اين اسم را [ عالم ] در چيزى كه بواسطه‌اش علم به صانع متعال حاصل مىشود استعمال ميكنند و آن عبارتست از تمام ما سوى اللّه از جواهر و اعراض چه آنكه تمام ما سوى بملاحظه ممكن الوجود بودن و نيازشان به مؤثرى كه ذاتا واجب الوجود است دلالت بر وجود آن دارند .

شرح

قوله : جمع العالم : بفتح لام .

قوله : و هو اسم لما يعلم به : ضمير [ هو ] بعالم راجعست .

قوله : غلب فيما يعلم به الصّانع : ضمير نائب فاعلى در