الكلام الغني (شرح فارسى بر باب اول مغنى) (فارسى) — الصفحة ٨٦

معناى هشتم استبطاء

معناى هفتم تعجّب

معناى هفتم تعجّب

معناى هفتم همزه تعجّب است مثل آنچه در فرموده حقتعالى آمده :

ألم تر إلى ربّك كيف مدّ الظلّ ( آيا به جانب پروردگارت نظر نمىافكنى كه چطور سايه را بر سر عالميان گسترانيد ) .

شاهد در همزه « ألم تر الخ » است كه از آن معناى تعجّب فهميده مىشود .

معناى هشتم استبطاء

معناى هشتم استبطاء

معناى هشتم همزه استبطاء ( طلب انجام كارى به بطوء وكندى ) مىباشد مانند آنچه در فرموده حقتعالى آمده :

ألم يأن للّذين آمنوا ( آيا وقت آن نرسيده كه مؤمنون . . . ) .

شاهد در همزه « ألم يأن » بوده كه براي استبطاء مىباشد يعنى خداوند از مؤمنين ميخواهد كه پس از گذشتن مدت مديدى قلبشان براي متذكر شدن بحقتعالى خاشع گردد .

سپس مصنّف گويد :

برخى از أدباء براي همزه معاني ديگرى نيز ذكر كرده‌اند كه از نظر ما هيچكدام صحيح نيست .

شرح

قوله : قد استقرّ عنده ثبوته أو نفيه : كلمه « استقرّ » يعنى ثابت وحتمي است وضمير مجرورى در « عنده » به مخاطب ودر « ثبوته » و « نفيه » به « امر » عود مىكند .

قوله : ويجب ان يليها الخ : ضمير در « يليها » به همزه راجع است .

قوله : كما يجب ذلك : مشاراليه « ذلك » پهلوى همزه درآمدن مىباشد .

قوله : أانت فعلت هذا : آية ( 62 ) از سوره أنبياء .