الكلام الغني (شرح فارسى بر باب اول مغنى) (فارسى) — الصفحة ٥٨
تضعيف رأى زمخشري وجماعت نحاة
مىبايد بر عاطف مقدّم شود رأى سيبويه وجمهور از أدباء است ولى جماعتى از نحاة كه در رأس ايشان زمخشري است با اين نظريه مخالفت نموده‌اند ، اين گروه پنداشته‌اند كه همزه در اينگونه مواضع بجاى خود بوده واز آن تخلّف نكرده وعطف بر جمله‌اى است كه بين همزه وعاطف مقدّر مىباشد لذا معتقدند كه تقدير در « أفلم يسيروا » و « افنضرب عنكم الذكر صفحا » و « افان مات أو قتل انقلبتم » و « أفما نحن بميّتين » چنين است :
أمكثوا فلم يسيروا في الأرض ( آيا متوقّف كردند پس سير ننموده‌اند ) .
در اينمثال كلمه « فاء » جمله « لم يسيروا » را به « مكثوا » كه بعد از همزه واقع شده عطف نموده است .
أنهملكم فنضرب عنكم الذّكر صفى ( آيا وامىگذاريم شما را پس از متذكّر ساختن شما بقرآن بخاطر ستمى كه بر خويش مىكنيد صرف‌نظر مىكنيم ) .
در اين مثال لفظ « فاء » جمله « نضرب الخ » را به « نهملكم » مقدّر عطف نموده وهمزه بر سر جمله معطوف عليه درآمده است .
أتؤمنون به في حياته فان مات أو قتل انقلبتم ( آيا بآن حضرت در زمان حياتش ايمان آورده پس اگر رحلت نمود يا كشته گرديد برمىگرديد ) .
در اينمثال لفظ « فاء » جمله « ان مات الخ » را به تؤمنون به في حياته » كه همزه استفهام بر سرش درآمده ومقدّر مىباشد عطف نموده است .
أنحن مخلّدون فما نحن بميّتين ( آيا ما جاودانه بوده پس مرگى بر ايمان نيست ) .
در اينمثال كلمه « فاء » جمله « نحن بميّتين » را بر جمله مقدّر كه همزه استفهام بر سرش داخل شده عطف نموده است .
تضعيف رأى زمخشري وجماعت نحاة
تضعيف رأى زمخشري وجماعت نحاة
مصنّف مىگويد :
رأى زمخشري وجماعت ضعيف است ووجه ضعف آن دو امر مىباشد :