الكلام الغني (شرح فارسى بر باب اول مغنى) (فارسى) — الصفحة ٣٢١

قصّه كسائى با اصمعى در مجلس هارون الرشيد

بخششى براي ناقة نسبت به جلد مزبور وجود ندارد .

قوله : لم يبق لها عطية : ضمير در « لها » به ناقة راجع است .

قوله : وانّما حق الاعراب والمعنى النصب : امّا اعراب بخاطر آنكه « تعطى » نياز بمفعول دارد ودر صورت نصب « رئمان » اين كمبود ونقيصه برطرف ميشود .

وامّا معنا بخاطر آنكه با نصب « رئمان » براي ناقة نسبت به بچّه‌اش عطيّه‌اى فرض كرده‌ايم درحاليكه اگر آنرا با نصب بخوانيم عطيّه‌اى براي آن باقي نميماند .

قوله : لانّ المراد به القبيلة : علّت است براي اينكه « عامر » مفرد است ومعذلك ضمير جمع بآن عود كرده .

قوله : مثلها : يعنى مثل « من » .

قوله : أرضيتم بالحياة الدنيا الخ : آية ( 38 ) از سوره توبه .

تجزيه وتركيب

أ : همزه استفهام .

رضيتم : فعل ماضي ، جمع ، مذكر ، حاضر ، ثلاثي مجرّد ، از باب علم ، يعلم ، لازم ، معلوم .

باء : حرف جار .

الحياة : مجرور به « باء » ، متعلق به « رضيتم » ، مضاف .

الدنيا : مضاف‌اليه .

من : حرف جار ، بمعناى « بدل » .

الآخرة : مجرور به « من » ، متعلق به « رضيتم » .

قوله : وانكر ذلك بعضهم : مشاراليه « ذلك » كون من بمعنى البدل مىباشد .

قوله : انّ ثعلبا الخ : ثعلب لقب أبو العباس أحمد بن يحيى است ، وى از شيوخ كوفه واز معاصرين مبرّد نحوى است كه بينشان مباحثات ومناظرات متعدّدى واقع شده .