الكلام الغني (شرح فارسى بر باب اول مغنى) (فارسى) — الصفحة ٣٠٧
معناى منقطعة
فرموده حقتعالى آمده :
هل يستوى الأعمى والبصير أم هل تستوى الظلمات والنّور ( آيا نابينا وبينا با هم مساويند بلكه آيا تاريكى ونور با هم يكسانند ) .
شاهد در « أم » است كه قبل از آن جمله استفهاميه‌اى است كه با غير همزه يعنى هل آمده است .
معناى منقطعة
معناى منقطعة
ومعناى أم منقطعة « اضراب » است كه هيچگاه اينمعنا از آن جدا نميشود ، وبا توجه باين مطلب مىگوئيم :
أم منقطعة گاهى براي اضراب بتنهائى است وزماني علاوة بر آن متضمن استفهام انكارى يا استفهام‌طلبى نيز مىباشد .
پس از قسم اوّل است آية شريفه :
هل يستوى الأعمى والبصير أم هل تستوى الظلمات والنور أم جعلوا للّه شركاء ( آيا نابينا وبينا با هم مساويند ، بلكه آيا تاريكى با نور يكسان است ، بلكه قرار دادند براي خدا شريكانى ) در اين شريفه هم « أم » اوّلى وهم « أم » دوّمى صرفا براي اضراب مىباشند :
امّا « أم » اوّل بخاطر اينكه اگر مشتمل بر معناى استفهام باشد صحيح نيست بر ادات استفهام يعنى « هل » درآيد پس از اينكه بر سر استفهام داخل شده مىتوان پى برد باينكه صرفا براي اضراب مىباشد .
وامّا « أم » دوّم بخاطر اينكه حقتعالى در مقام اخبار از اعتقاد مشركين است كه ايشان براي حضرتش شريك قرار داده‌اند بديهي است اينمعنا در صورتي أداء مىشود كه « أم » مشتمل بر معناى استفهام نبوده بلكه براي صرف اضراب باشد .
فرّاء نحوى مىگويد :
أهل لسان مىگويند :
هل لك قبلنا حق أم أنت رجل ظالم ( آيا براي تو در ذمّه ما حقّى است ؟ بلكه تو