الكلام الغني (شرح فارسى بر باب اول مغنى) (فارسى) — الصفحة ٣٠٤

شرح

رأى زمخشري وواحدى

رأى زمخشري وواحدى

زمخشري به تنهائى تجويز نموده است كه معطوف‌عليه « أم » حذف شود لذا در ذيل آية شريفه :

أم كنتم شهداء ( يا مىباشيد شاهدها وگواهان ) .

گفته است :

جايز است لفظ « أم » متّصله باشد واين مبتنى است براينكه خطاب در « كنتم » به يهود بوده ومعادل « أم » محذوف باشد وتقدير چنين است :

أتدّعون على الأنبياء اليهوديّه أم كنتم شهداء ( آيا بر أنبياء ادعاء يهوديت مىكنيد يا گواهان وشاهدها هستيد ) .

وواحدى نيز همين معنا را اجازه داده وتقدير آية را بنحو ديگر بيان كرده وگفته :

تقدير آية شريفه چنين است :

أبلغكم ما تنسبون إلى يعقوب من ايصائه بنيه باليهودىّ أم كنتم شهداء .

( آيا وسيد بشما آنچه را كه به يعقوب نسبت مىدهيد ومىگوئيد وى فرزندانش را به يهوديّت سفارش ووصيت نموده يا اينكه شاهد وگواه بر آن مىباشيد ) .

پايان كلام واحدى

شرح

شرح

قوله : أم المتصلة ومعطوفها : ضمير در « معطوفها » به أم راجع است .

قوله : وفيه بحث : وحاصل بحث ومناقشه اينستكه ممكنست همزه براي طلب تصديق بوده همچون « هل » در نتيجة نيازى به تقدير معادل نبوده بلكه تقديرش ممتنع است زيرا همزه‌اى كه براي طلب تصديق مىباشد بدون معادل است .

قوله : حذف معطوفها بدونها : ضمائر مؤنث به « أم » راجع هستند .

قوله : أفلا تبصرون أم : آية ( 51 ) از سوره زخرف .

قوله : انّ الوقف هنا : يعنى وقف بر « أم » بايد نمود وآخر آية را همين كلمه بايد قرار داد نه كلمه « تبصرون » تا در نتيجة « أم » ابتداء آية بعدى باشد .