الكلام الغني (شرح فارسى بر باب اول مغنى) (فارسى) — الصفحة ٢٨٢

قسم اوّل

تبصره : كلمه « أم » را در هردو صورت ( چه با همزه تسويه همراه گشته وچه با همزه استفهام بيايد ) متّصله نامند زيرا ما قبل وما بعدش از هم مستغنى نبوده بلكه ارتباط واتصال كامل بينشان وجود دارد وبآن أم معادله نيز گويند زيرا كلمه « أم » معادل همزه است منتهى در قسم اوّل معادل همزه است در افاده تسويه ودر نوع دوّم معادل آن بوده در افاده استفهام .

شرح

قوله : وذلك لانّها امّا ان تتقدم الخ : كلمه « ذلك » يعنى شرح ايندو قسم چنين است كه لانّها امّا . . . وضمير در « لانّها » به أم راجع است .

قوله : ان تتقدّم عليها : ضمير در « عليها » به أم راجع است .

قوله : سواء عليهم استغفرت الخ : آية ( 6 ) از سوره منافقون .

قوله : سواء علينا أجزعنا الخ : آية ( 21 ) از سوره إبراهيم .

قوله : وما ادرى وسوف أخل ادرى الخ :

تجزيه وتركيب

ما : نافيه ، غير عامله ، مبنى .

ادرى : فعل مضارع ، صيغه متكلم وحده ، ثلاثي مجرد ، از باب ضرب ، يضرب ، متعدي معلوم ، ضمير « انا » در آن مستتر بوده وفاعلش مىباشد .

واو : حاليه .

سوف : حرف تنفيس ، غير عامل ، مبنى .

اخال : فعل مضارع ، صيغه متكلم وحده ، متعدي .

ادرى : فعل مضارع ، متكلم وحده ، متعدي ، مفعول است براي « اخال » .

أ : از ادات استفهام .

قوم : خبر مقدم .

آل حصن : مضاف ومضاف‌اليه ، مبتدأ مؤخّر ، مفعول براي « ادرى » .