الكلام الغني (شرح فارسى بر باب اول مغنى) (فارسى) — الصفحة ٢٧٥

مقاله أبو حيّان ومردود بودن آن

قوله : ولا يعرف القول بذلك : يعنى القول بالحصر .

قوله : مردود : خبر است براي « قول أبى حيّان » .

قوله : بما ذكرت : منظور آية شريفه است چه آنكه در اين آية كلمه « انّما » بفتح همزه مفيد حصر مىباشد .

قوله : وقوله « انّ دعوى الحصر الخ : كلمه « قوله » معطوف است به قول أبى حيان .

قوله : هنا باطله : مشاراليه « هنا » آية شريفه مىباشد .

قوله : لاقتضائها : يعنى لاقتضاء دعوى الحصر .

قوله : انّه لم يوح اليه غير التوحيد : ضمير در « انّه » بمعناى « شأن » بوده ودر « اليه » به پيامبر أكرم صلّى اللّه عليه وآله وسلّم راجع است .

قوله : بانّه حصر مقيد : از آن به حصر إضافي تعبير مىكنند وآن عبارتست از : اثبات صفتي از صفات ونفى بعضي از ما عداى آن صفت نه تمام اغيارش .

قوله : قصر قلب : چه آنكه در آية اعتقاد به اشراك به توحيد قلب گرديده است .

قوله : والّا الخ : يعنى واگر حصر را مقيّد وإضافي ندانيم .

قوله : فما الّذى يقول هو : ضمير « هو » به أبو حيان راجع است .

قوله : وما محمد الّا رسول : آية ( 144 ) از سوره آل عمران .

تجزيه وتركيب

ما : از حروف مشبهة بليس ، عامل ، مبنى ودر اين آية شريفه چون بعد از آن « الّا » آمده « ما » از عمل مهمل گرديده است .

محمّد : اسم است براي « ما » وخبرش « أحد » بوده كه محذوف مىباشد .

الّا : از ادات استثناء .

رسول : مستثناى مفرغ .

قوله : جعلوا كانّهم الخ : ضمير نائب فاعلى در « جعلوا » وضمير منصوب در « كانّهم » به مردم راجع است .