الكلام الغني (شرح فارسى بر باب اول مغنى) (فارسى) — الصفحة ٢٦٠

تضعيف جواب اوّل از اعتراض دوّم

وامّا اينكه أكثر علماء گفته‌اند :

در حال نصب وجرّ « هذين » گفته مىشود .

بايد بگوئيم :

اين كيفيت در « هذين » اعراب نيست تا با مبنى بودن آن تنافى داشته باشد .

اين وجه را ابن حاجب اختيار نموده است .

مصنّف مىگويد :

طبق گفته ابن حاجب خواندن « هذان » به قياس وقاعده نزديكتر است تا « هذين » زيرا أصل در مبنى آنستكه صيغه آن مختلف نشود .

از اين گذشته قرائت « هذان » با الفي كه در « ساحران » هست مناسبت دارد چنانچه عكس آن نسبت به « ياء » در آية « احدى ابنتي هاتين » مىباشد يعنى : خواندن « هاتين » با ياء به قياس وقاعده نزديكتر است از « هاتان » مضافا باينكه قرائت با « ياء » با « ابنتي » انسب است .

در نتيجة بايد گفت :

در آية مورد صحبت يعنى « انّ هذان لساحران » وجهي را كه ابن حاجب گفته است بنظر موجّه مىآيد .

بعضي ديگر از أدباء گفته‌اند :

چون « الف » كلمه « هذا » با الف تثنيه در تقدير اجتماع كرده‌اند بعضي سقوط الف تثنيه را مقدّر گرفته‌اند وچون « الف » هذا قابل تغيير نيست پيوسته در تمام حالات لفظ « هذان » استعمال ميگردد .

شرح

قوله : ويقلن شيب قد علا الخ :

تجزيه وتركيب

يقلن : فعل مضارع ، صيغه جمع ، مؤنث ، غائب ، ثلاثي مجرد ، از باب نصر ، ينصر ، أجوف واوى ، معلوم ، متعدّى ، مبنى .