الكلام الغني (شرح فارسى بر باب اول مغنى) (فارسى) — الصفحة ٢٢٣

وجه چهارم از اقسام « ان » حرفيّه

لوطا : منصوب بنزع خافض وتقدير « إلى لوط » مىباشد .

سى : فعل ماضي ، مفرد ، مذكر ، غائب ، ثلاثي مجرد ، از باب نصر ، ينصر أجوف واوى ومهمز واللّام ، لازم ولى در اينجا با « باء تعديه » متعدي شده ، مجهول .

باء : بمعناى تعديه .

هم : مجرور به باء ، متعلق به « سيئى » ، نائب فاعل براي « سيى » .

قوله : فاقسم ان لو التقينا وأنتم الخ :

تجزيه وتركيب

اقسم : فعل مضارع ، صيغه متكلم وحده ، ثلاثي مزيد ، از باب افعال ، متعدي وضمير « انا » در آن مستتر وفاعلش مىباشد .

ان : زائده .

لو : شرطيّه .

التقينا : فعل ماضي ، صيغه متكلم مع الغير ، ثلاثي مزيد ، از باب افتعال وضمير « نا » فاعلش مىباشد .

واو : عاطفه ، بمعناى « مع » .

أنتم : ضمير منفصل مرفوع ، معرفه ، مبنى ، معطوف به « نا » .

لام : حرف ، در جواب قسم آمده ، غير عامل ، مبنى .

كان : از افعال ناقصه ، عامل رفع ونصب .

لكم : جار ومجرور ، متعلق به « كان » وخبر براي آن .

يوم : اسم براي « كان » .

من الشرّ : جار ومجرور ، متعلق به « مظلم » .

مظلم : اسم فاعل ، صفت براي « يوم » .

قوله : أو متروكا : يعنى محذوفا .

قوله : اما واللّه ان لو كمت حرّا الخ :