الكلام الغني (شرح فارسى بر باب اول مغنى) (فارسى) — الصفحة ٢١٥

قسم سوّم از اقسام ان حرفيّه

اينطور پنداشته كه بدليّت از « ها » در « به » صحيح نيست زيرا مبدل‌منه در حكم ساقط است در نتيجة لازم مىآيد كه صله موصول بدون عائد باقي بماند درحاليكه اينمعنا جايز نيست .

مصنّف مىگويد :

عائد در لفظ موجود بوده وبأحسن والعيان مشاهده ميشود پس مانعى از بدليّت در بين نمىباشد .

شرح

قوله : وفي شرح الجمل : كتاب « الجمل » تأليف وتصنيف ابن عصفور مىباشد وآن كتابي است كه در علم نحو نوشته شده .

قوله : لابن عصفور : وى عبارتست از أبو القاسم عبد الرحمن بن إسحاق زجاجى .

قوله : ما قلت لهم الّا ما امرتني به الخ : آية ( 117 ) از سوره مائده .

تجزيه وتركيب

ما : نافيه ، غير عامل ، مبنى .

قلت : فعل ماضي ، صيغه متكلم وحده ، ثلاثي مجرد ، از باب نصر ، ينصر ، متعدي ، معلوم ، ضمير متّصل مرفوع فاعل آن مىباشد ومفعولش كه « شيئا » است حذف شده .

لهم : جار ومجرور ، متعلق به « قلت » ، ظرف لغو .

الّا : از ادات استثناء .

ما : موصوله ، مستثناء مفرّغ .

امرتني : فعل ماضي ، صيغه مفرد ، مذكر ، حاضر وتاء خطاب فاعلش وياء مفعولش مىباشد .

به : جار ومجرور ، متعلق به « امرتني » .