الكلام الغني (شرح فارسى بر باب اول مغنى) (فارسى) — الصفحة ١٨١

قسم اوّل از اقسام « ان » حرفيّه

لازم ، معلوم ، مهموز الفاء وناقص يائى ، مجزوم به « لم » وفاعل آن « ان يخشع قلوبهم » مىباشد .

لام : حرف جارّ ، عامل ، مبنى ، بمعناى انتفاع .

الذين : موصول اسمى ، جمع ، مذكر ، معرفه ، مبنى ، مجرور به لام ، متعلق به « لم يأن » ظرف لغو .

آمنوا : فعل ماضي ، صيغه جمع ، مذكر ، غائب ، از باب افعال ، مبنى وضمير جمع فاعل آن مىباشد ، صله وعائد براي « الذين » واين فعل با فاعلش از جملاتى است كه محلّ از اعراب ندارد .

قوله : وعسى ان تكرهوا شيئا : آية ( 216 ) از سوره بقره .

تجزيه وتركيب

عسى : از افعال مقاربه ، جامد ، مبنى ، غير متصرف .

ان : از حروف ناصبه ، عامله ، مبنى .

تكرهوا : فعل مضارع ، صيغه جمع ، مذكر ، حاضر ، ثلاثي مجرد از باب علم ، يعلم ، ضمير جمع فاعل آن مىباشد ، منصوب به « ان » وبا آن در تأويل مصدر بوده وفاعل است براي « عسى » وبدين ترتيب « عسى » در اين آية شريفه از خبر مستغنى است .

شيئا : مفعول براي « تكرهوا » .

قوله : وما كان هذا القرآن ان يفترى : آية ( 37 ) از سوره يونس .

تجزيه وتركيب

ما : نافيه .

كان : از افعال ناقصه ، ماضي ، صيغه مفرد ، مذكر ، غائب ، متصرف مشتق از مصدر ، عامل رفع ونصب ، مبنى .