الكلام الغني (شرح فارسى بر باب اول مغنى) (فارسى) — الصفحة ١٨٠

قسم اوّل از اقسام « ان » حرفيّه

شاهد در « الذين كفروا » است كه بجاى هردو مفعول « لا تحسبنّ » قرار گرفته است . وبايد توجه داشت كه « ان » موصول حرفى بوده وصله آن بايد فعل متصرف باشد أعم از آنكه مضارع بوده همچون مثال مذكور يا ماضي آمده مانند :

لولا ان من اللّه علينا ( اگر نبود كه حقتعالى بر ما منّت نهاد . . . )

شاهد در « ان » بوده كه موصول حرفى است وصله آن فعل ماضي يعنى « منّ » مىباشد .

ونظير :

ولولا ان ثبّتناك ( واگر ما تو را ثابت قرار نمىداديم ) .

شاهد در « ان » بوده كه موصول حرفى است وصله‌اش فعل ماضي يعنى « ثبّتناك » مىباشد .

ويا امر باشد مانند مثالي را كه سيبويه حكايت كرده :

كتبت عليه بان قم ( باو نوشتم كه بايست ) .

شاهد در « ان » بوده كه موصول حرفى بوده وصله‌اش فعل امر مىباشد .

مصنّف گويد :

از بين تمام نظريّاتيكه در ذيل مثال مذكور نقل نموديم تنها اين قول أخير صحيح مىباشد .

شرح

قوله : فتكون في موضع رفع : ضمير در « تكون » به « ان » راجع است .

قوله : ألم يأن للّذين آمنوا الخ : قبلا آدرس آن ذكر شد .

تجزيه وتركيب

أ : از ادات استفهام ، غير عامل ، مبنى .

لم : حرف جازم ، عامل ، مبنى .

يأن : فعل مضارع ، صيغه ، مفرد ، مذكر ، غائب ، ثلاثي مجرّد ، از باب ضرب ، يضرب ،