الكلام الغني (شرح فارسى بر باب اول مغنى) (فارسى) — الصفحة ١٧٨

قسم اوّل از اقسام « ان » حرفيّه

قرار گرفته كه بر غير يقين دلالت دارد ومحلّش جرّ است تا مضاف‌اليه براي « قبل » باشد .

ونظير :

من قبل ان يأتي أحدكم الموت ( پيش از آنكه مرگ بسراغ يكى از شما بيايد ) .

شاهد در « ان يأتي » است كه لفظ « ان » در آن مصدريّه بوده وبعد از « انفقوا » قرار گرفته كه بر غير يقين دلالت دارد ومحلّش جرّ است تا مضاف‌اليه براي « قبل » باشد .

ومثل :

وأمرت لان أكون ( مأمور شدم تا باشم ) .

شاهد در « ان أكون » است كه لفظ « ان » در آن مصدريّه بوده وبعد از « أمرت » قرار گرفته كه بر غير يقين دلالت دارد ومحلّش جرّ است تا مجرور به « لام » باشد .

ودر برخى از عبارات وأمثلة هم احتمال نصب بوده وهم جرّ مانند :

والّذى اطمع ان يغفر لي ( آنچه اميد وطمع در آن دارم اينستكه مرا ببخشى ) .

احتمال نصب باين كيفيّت است كه بگوئيم :

« ان يغفر » مفعول است براي « اطمع » .

واحتمال جرّ بملاحظة أصل آنستكه « في ان يغفر » بوده .

ومثل همين آية است در احتمال نصب وجرّ آية سابق الذكر يعنى :

ان تبرّوا وتتّقوا وتصلحوا بين النّاس .

مشروط باينكه تقديرش يا في ان تبروا بوده يا لئلّا تبروا چه آنكه طبق ايندو تقدير « ان » با صله‌اش محلّا مجرور مىباشد واگر آنرا بلحاظ اينكه مفعول‌له براي فعل قبل مىباشد در نظر بگيريم محلّا منصوب است .

سپس مصنّف گويد :

گفته شد أصل « ان تبرّوا » في ان تبرّوا يا لئلّا تبروا بوده سپس حرف جار حذف شد اكنون مىگوئيم .