الكلام الغني (شرح فارسى بر باب اول مغنى) (فارسى) — الصفحة ١٧٢

قسم اوّل از اقسام « ان » حرفيّه

ان تبرّوا وتتّقوا وتصلحوا بين النّاس ( اينكه برائت جوئيد وخود را پرهيزكار نشان دهيد وميان مردم مصلح شويد ) ، از همين قبيل است فلذا گفته :

ان در موضع رفع بوده وبا صله‌اش مبتدأ قرار گرفته وخبرش « خير لكم » است كه حذف شده .

برخى ديگر گفته‌اند :

تقدير آية : مخافة ان تبرّوا مىباشد يعنى « ان » با صله‌اش در موضع جرّ قرار گرفته تا مضاف‌اليه براي مضاف محذوف باشد .

بعضي از أدباء گفته‌اند :

در آية شريفه :

فاللّه أحق ان تخشوه ( خداوند شايسته‌تر است از اينكه از أو بترسيد ) .

كلمه « أحق » خبر مقدّم است از ما بعدش وجمله مبتدأ وخبر ، خبر است از اسم اللّه سبحانه يعنى از « فاللّه » .

ودر آية شريفه :

واللّه ورسوله أحق ان يرضوه ( خدا ورسولش سزاوارترند كه ايشان از أو راضى باشند ) نيز تقدير چنين است يعنى كلمه « أحق » خبر مقدم است از « ان يرضوه » واين جمله مبتدأ وخبر ، خبر است براي « واللّه ورسوله » .

مصنّف گويد :

ظاهرا در ايندو آية أصل : أحق بكذا بوده است يعنى در آية اوّل مىگوئيم :

فاللّه أحق بان تخشوه .

ودر آية دوّم مىگوئيم :

واللّه ورسوله أحق بان ترضوه .

بنابراين « ان » با صله‌اش در ايندو آية محلّا مجرور مىباشند نه مرفوع بنابر ابتدائيت .