الكلام الغني (شرح فارسى بر باب اول مغنى) (فارسى) — الصفحة ١٥٣

وجه چهارم

مقرون است .

شاهد در « ان » است كه بعد از « ماء » نافيه زائده بوده وكلمه « ما » بر سر جمله اسميه داخل شده .

قابل توجه آنكه « ان » در اينحالت ( زائده واقع شدن ) از عمل « ماء » حجازيّه جلوگيرى مينمايد چنانچه در بيت نابغة امر چنين مىباشد .

سؤال

پس چطور در قول شاعر « ان » زائده از عمل « ما » ممانعت نكرده ، در اين بيت آمده :

بنى غدانة ما ان أنتم ذهب * ولا صريف ولكن أنتم الخزف

يعنى : اى طائفه بنى غدانه شما نه طلا بوده ونه نقره خالص بلكه سفال مىباشيد .

شاهد در جمله « ما ان أنتم ذهبا » است كه در آن « ان » از عمل « ما » جلوگيرى نكرده است .

جواب

اما قول شاعر كه ذكر شد محمول است براينكه « ان » نافيه بوده ومؤكّد « ما » مىباشد نه اينكه زائده وكافّه بحساب آيد .

وگاهى إن زائده بعد از ماء موصوله اسميّه قرار مىگيرد همچون قول جابر بن والان طائى :

يرجّى المرء ما ان لا يراه * وتعرض دون أدناه الخطوب

يعنى : چيزى را كه مرد نمىبيندش وى را اميدوار مىكند وظاهر ميشود نزد آن امرهاى بزرگ ودشوار .

شاهد در « ان » زائده است كه بعد از « ماء » موصوله قرار گرفته .