الكلام الغني (شرح فارسى بر باب اول مغنى) (فارسى) — الصفحة ١٤٤

[ استدلال مصنف بر جواز اعمال ان مخفّفه از مثقّله ]

شريفه :

وان كلّ ذلك لما متاع الحياة الدّنيا ( همانا تمام اينها متاع پست دنيا است ) .

ومثل آية شريفه :

وان كلّ جميع لدينا محضرون ( همانا جملگى نزد ما حاضر مىشوند ) .

ونظير آية ذيل طبق قرائت حفص :

ان هذا لساحران ( بدرستيكه ايندو هرآينه ساحر هستند ) .

وهمچنين است قرائت ابن كثير منتهى در قرائت وى نون « هذان » مشدّد خوانده شده واز همين قبيل است كه « ان » مهمله استعمال گرديده آية شريفه :

ان كلّ نفس لما عليها حافظ ( بدرستيكه هرنفسى حافظ ونگهدارنده‌اى دارد ) .

البتة آية مذكور در قرائت كسانيكه « لما » را با تخفيف خوانده‌اند شاهد مىباشد .

سپس مصنّف گويد :

واگر « ان » بر جمله فعليه داخل شود واجب است از عمل نمودن مهمل گردد ولى بايد توجّه داشت كه اكثرا فعل بايد ، ماضي واز نواسخ باشد مانند :

وان كانت لكبيرة ( همانا بود آن تغيير قبله امرى گران وبزرگ ) .

ومانند :

وان كادوا ليفتنونك ( بدرستيكه نزديك بود تو را فريب دهند ) .

ونظير :

وان وجدنا أكثرهم لفاسقين ( بدرستيكه بيشتر ايشان را فاسق يافتيم ) .

وگاهى هم فعل ناسخ ، مضارع بوده كه وقوع آن البتة از ماضي كمتر است .

مانند :

وان يكاد الّذين كفروا ليزلقونك ( بدرستيكه نزديك بود كافران بتو چشم زخم بزنند )

ومثل :

وان نظنّك لمن الكاذبين ( بدرستيكه تو را از دروغ‌گويان مىپنداريم ) .