الكلام الغني (شرح فارسى بر باب اول مغنى) (فارسى) — الصفحة ١١٥

مسئله چهارم در بيان عمل اذن

اينستكه :

خبر « انّ » حذف شده وتقدير « انّى لا أقدر على ذلك » مىباشد وجمله باينجا ختم شده وما بعد آن يعنى : اذن أهلك جمله مستأنفه مىباشد وبدين ترتيب اذن در صدر كلام قرار گرفته وشرائط عمل نصب موجود است .

سپس مصنّف مىگويد :

واگر بگوئى : اذن يا عبد اللّه أكرمك مىبايد أكرمك را با رفع قرائت نمائى زيرا بين آن واذن غير آنچه گفته شد فاصله شده .

پس از آن مصنّف گويد :

ابن عصفور اجازه داده است كه بين اذن وفعل مضارع ظرف فاصله شود ومعذلك عمل نصب صورت گيرد .

وابن بابشاذ فاصله شدن به نداء ودعاء را تجويز كرده است .

كسائى وهشام گفته‌اند اگر بين آندو معمول فعل فاصله شود نصب جايز است .

ولى كسائى نصب را از رفع أرجح دانسته وهشام رفع را از نصب بهتر قرار داده است .

سپس مصنّف مىگويد :

واگر بشما گفته شود :

أحبك ( دوستت دارم ) .

بايد در جواب بگوئى :

اذن اظنّك صادقا ( در اين هنگام تو را صادق مىدانم ) .

به رفع « أظنك » زيرا فعل مضارعى است كه از آن معناى حال اراده شده نه استقبال .

شرح

قوله : بشرط تصديرها : ضمير مؤنث به « اذن » راجع است .

قوله : واستقباله : يعنى استقبال فعل مضارع .