الكلام الغني (شرح فارسى بر باب اول مغنى) (فارسى) — الصفحة ١٠٠
( أيا )
( أيا )
( أيا )
حرف است همچون ( آ ) در نداء بعيد استعمال ميشود .
جوهري در صحاح اللّغه گفته است :
ايا حرف است براي نداء قريب وبعيد .
مصنّف گويد :
اينطور كه صاحب صحاح اللّغة گفته است نيست يعنى قبول نداريم كه « ايا » در نداء بعيد وقريب هردو استعمال شود وشاهد ما بر اينمدعا قول شاعر يعنى قيس بن ملوح است وى گفته :
ايا جبلى نعمان باللّه خلّيا * نسيم الصّبا يخلص الىّ نسيمها
يعنى : اى دو كوه وادى نعمان بخدا قسم مىدهم شما را كه رها كنيد باد صبا را تا نسيمش بما برسد شاهد در « ايا » است كه براي نداء بعيد آمده نه قريب .
وگاهى همزه آن به « هاء » تبديل ميشود مانند آنچه در قول شاعر آمده :
فاصاخ يرجو ان يكون حيّا * ويقول من فرح هيا ربّا
يعنى : پس فرادهد گوش خود را باميد اينكه آن صدا ، صداى باران باشد واز شادى بگويد اى خداى من .
شاهد در « هيا » است كه أيا بوده وهمزه را به « هاء » تبديل كرده‌اند .
قوله : ايا جبلى نعمان باللّه خلّيا :
تجزيه وتركيب
ايا : از ادات نداء .
جبلى : اسم ، تثنيه ، مناداى مضاف ، منصوب .