بحار الأنوار (ج67 و 68) (فارسى) — الجزء ١، الصفحة ٣٥٢

باب 59 در باره بيم و اميد و حسن ظن به خدا و گمان لطف و كرم از خداوند متعال داشتن

شكافته شوند . على ابن ابراهيم از حضرت باقر عليه السّلام نقل كرده يعنى

يتصدّعن

متلاشى شوند مِنْ فَوْقِهِنَّ از سمت فوقانى خودشان و يا از سمت برابر بالاى زمين . وَ يَسْتَغْفِرُونَ لِمَنْ فِي الْأَرْضِ ، ملائكه براى اهل زمين استغفار مينمايند فرمود يعنى براى شيعيان توبه گر فقط گر چه لفظ آيه عمومى است ولى مقصود خصوص شيعيان است ( چون توبه واقعى و جامع جميع شرائط اعتقادى و عملى از اينان واقع مىشود پس استغفار ملائكه سودمند به حال شيعيان و براى آنهاست ) و در تفسير جوامع از حضرت صادق عليه السّلام نقل كرده كه فرمود : براى مؤمنين استغفار مينمايند .

لَعَلَّ السَّاعَةَ قَرِيبٌ يعنى فرا رسيدن آن . يَسْتَعْجِلُ بِهَا بعنوان استهزاء و مسخره ميگويند پس چه وقت است . مُشْفِقُونَ ولى مؤمنين از وقوع قيامت خائف و ترسانند و در عين حال توقع و انتظار پاداش هم دارند وَ يَعْلَمُونَ أَنَّهَا الْحَقُّ حتما خواهد آمد الظَّانِّينَ بِاللَّهِ ظَنَّ السَّوْءِ گمان بد و بى جا نسبت به خدا دارند . كه مثلا خداوند رسولش را و مؤمنين را نصرت و يارى نميكند ، عَلَيْهِمْ دائِرَةُ السَّوْءِ همان خذلان و يارى نكردن خدا كه در باره مؤمنين گمان ميكنند و انتظارش را دارند حتما بدون خطا ، به خود آنها بازگشته و دچارش خواهند شد .

في ذلك آيَةً لِلَّذِينَ يَخافُونَ علامت و نشانه‌اى است براى اهل خوف چون آنها هستند كه از اين حوادث و عذابها پند و عبرت ميگيرند . مُشْفِقِينَ . ما در دنيا از عذاب الهى خائف و ترسان بوديم فَمَنَّ اللَّهُ عَلَيْنا خدا برحمتش بر ما منت نهاد وَ وَقانا عَذابَ السَّمُومِ و ما را از عذاب آتش كه در مسام و منافذ بدن مانند زهر نفوذ مىكند نگاه داشت . على بن ابراهيم گفته سموم يعنى حرارت شديد سَنَفْرُغُ لَكُمْ أَيُّهَ الثَّقَلانِ گفته شده يعنى به زودى در قيامت به حساب و كيفر و پاداش شما ميپردازيم و چون روز قيامت تمام شئون و شغل‌ها و ستمهاى خلق پايان يافته و هيچ شغل و كارى بجز يك شأن و يك شغل كه همان پاداش و كيفر باشد نيست لذا آن زمان را زمان فراغت قرار داده البته بعنوان تمثيل .

و گفته شده كه اين تعبير به منظور تهديد است مثل اينكه انسان در مقام تهديد به كسى ميگويد : به زودى از كارهاى خود فارغ مىشوم و بحسابت ميرسم چون انسان وقتى خود را از كارها مجرد و فارغ نمود . قهرا آماده‌تر و براى انجام آن عمل نيرومندتر ميگردد .

كانه خداوند براى تفهيم كمال قدرت خود و تهديد مكلفين تعبير بسنفرغ نموده است و ثقلان يعنى جن و انس إِنِ اسْتَطَعْتُمْ أَنْ تَنْفُذُوا يعنى اگر ميتوانيد از اطراف و جوانب آسمان و زمين بيرون رويد و از حكومت و قدرت خداوند فرار كنيد فَانْفُذُوا خارج شويد لا تَنْفُذُونَ مسلم نميتوانيد بگريزيد إِلَّا بِسُلْطانٍ مگر اينكه قدرتى و قهر و قوتى مستقل در