بحار الأنوار (ج67 و 68) (فارسى) — الجزء ١، الصفحة ٣٤٦

باب 59 در باره بيم و اميد و حسن ظن به خدا و گمان لطف و كرم از خداوند متعال داشتن

مىكند ( كه انسان خود را تحت سرپرستى و هدايت انسان كامل يعنى امام قرار دهد ) تا آخر آيه 10 سوره اسرى كه بمؤمنين دو بشارت ميدهد يكى پاداش و ثواب بزرگ به آنها و ديگر عقاب و كيفر شديد بكفار و دشمنان آنان .

وَ ما أَرْسَلْناكَ عَلَيْهِمْ وَكِيلًا امر آنها به تو موكول نشده كه آنها را باجبار وادار به ايمان بنمائى فقط تو نويد دهنده و هشدارگر هستى تو خود با اين مردم مدارا كن و اصحاب و ياورانت را هم بتحمل نادانى آنها و چشم پوشى از آنان دستور ده .

إِنَّ عَذابَ رَبِّكَ كانَ مَحْذُوراً سزاوار است كه از عذاب خداوندى همگان حتى ملائكه و پيامبران بر حذر باشند .

لِمَنْ يَخْشى آن كس كه در قلب او خوف و رقت باشد كه از انذار و هشداردادن متأثّر شود . أَ فَلَمْ يَهْدِ لَهُمْ على بن ابراهيم گفته يعنى مگر براى آنها بيان نكرد . يَمْشُونَ فِي مَساكِنِهِمْ يعنى اينها آثار هلاكت و نابودى آنان را مىبينند لِأُولِي النُّهى يعنى صاحبان عقل و خرد كه همان عقل آنان آنان را از غفلت و كوردلى نهى كرده و باز ميدارد . وَ هُمْ مِنْ خَشْيَتِهِ از عظمت و سطوت حق مُشْفِقُونَ ميلرزند اصل معناى خشيت ترسى است كه با احساس عظمت و بزرگى توأم باشد و از اين جهت خشيت از حق را بعلماء و دانايان نسبت ميدهد . و اشفاق خوف و ترسى است كه با عنايت و توجه خاصى باشد و اگر با لفظ ( من ) استعمال شود معناى خوف بيشترى را مىرساند و اگر با لفظ على استعمال شود بر عكس خوف كمترى را مىرساند .

قُلْ مَنْ يَكْلَؤُكُمْ كيست شما را حفظ كند و نگه دارد مِنَ الرَّحْمنِ از كيفر و عذاب او إِنْ أَرادَ بِكُمْ اگر بخواهد شما را كيفر دهد و در تعبير بلفظ الرّحمن عنايتى است كه هيچ نگهدارنده جز رحمت واسعه حق نيست و اگر با لطفش بدىها را بر طرف مىكند فرصت و مهلت دادنى است . بَلْ هُمْ عَنْ ذِكْرِ رَبِّهِمْ مُعْرِضُونَ اساسا ياد حق در فكر آنان خطور نميكند تا از غضب و كيفرش خوف داشته باشند .

أَنَّا نَأْتِي الْأَرْضَ بسرزمين و منطقه كفار نظر كرده نَنْقُصُها مِنْ أَطْرافِها با سيطره و تسلط مسلمين از آن سرزمينها ميكاهيم و اين آيه موضوع غلبه مسلمين را بر كفار تصوير مينمايد أَ فَهُمُ الْغالِبُونَ رسول خدا و مؤمنين غالب و پيروزند . و در كافى از حضرت صادق عليه السّلام در تفسير ننقصها فرموده كاستن از زمين بمرگ علماء كه قبلا هم در همين موضوع صحبت شد . الفرقان ما بموسى و هارون فرقان داديم يعنى كتابى جامع كه بين حق و باطل فرق گذاشته و روشن مىكند و ضياء كه در ظلمت جهل او سرگردانى روشنگرى دارد و ذكرا كه اهل تقوى متذكر و پند ميگيرند بالغيب حال است از فاعل يخشون در حال خلوت و پنهان