بحار الأنوار (ج67 و 68) (فارسى) — الجزء ١، الصفحة ٣٤٥

باب 59 در باره بيم و اميد و حسن ظن به خدا و گمان لطف و كرم از خداوند متعال داشتن

از آن خدائى در قدرت و قهر فوق اينها و برتر از اينها است ميترسند وَ يَفْعَلُونَ ما يُؤْمَرُونَ در مجمع گويد : از پيغمبر صلّى اللَّه عليه و آله بطور صحيح نقل شده كه خداوند گروهى از ملائكه را در آسمان هفتم قرار داده كه از ابتداء خلقت و آفرينش تا روز قيامت در حال سجده هستند .

مفاصل بدنشان از خوف خدا ميلرزد و هر قطره اشك كه از چشمشان ميريزد ملك و فرشته‌اى مىشود و به همين ترتيب تا قيام قيامت هستند با اين وصف روز قيامت كه مىشود سر به آسمان نموده و ميگويند : خدايا ما حق عبادت تو را انجام نداده‌ايم .

بعضى از عرفاء گفته از اين آيه يَخافُونَ . . . و امثال و نظائرش استفاده مىشود جهان خلقت و آفرينش همه در مقام مشهود حق و مشغول عبادت حق است بجز آن موجود مخلوقى كه داراى نيروى تفكر و انديشه است كه اين چنين موجودى گاهى از مشهود و ديدن حق غفلت و از عبادتش سرپيچى مينمايد و اين موجود عبارت از نفوس ناطقه انسانى و نفوس حيوانى از جنبه و حيثيت نفس حيوانيش نه از جنبه هيكل جسمانى و جوارح بدنى چون از اين نظر همين بدن و جسم هم مانند بقيه موجودات عالم آفرينش در حال تسبيح و سجود و خضوع است بنا بر اين اعضاء و جوارح بدن انسانى همه در حال شعور و مشغول تسبيح حقند گواه اين مطلب آياتى است كه دلالت دارد بر اينكه روز قيامت همين اعضاء و جوارح و اين پوستها و دستها و پاها و زبانها و گوش و چشم و همه قواى انسان بر چگونگى اعمال و كارهاى نفوس انسانى كه اين اعضاء و جوارح و اين قواى در تحت تسخير او هستند شهادت و گواهى ميدهند پس حكومت براى خداى بزرگ است إِنَّما هُوَ إِلهٌ واحِدٌ تأكيد در وحدانيت از دو جهت ( يكى با لفظ انما و ديگر با لفظ واحد ) به منظور عنايت بيشتر بامر توحيد است چون اگر گفته شود انما هو اللَّه ممكن بذهن بيايد كه منظور اثبات الوهيت است فقط و شايد توحيد و وحدانيت آله بذهن نيايد فَإِيَّايَ فَارْهَبُونِ مثل اينكه مثلا بگويد ان آله واحد منم پس از من فقط بترسيد نه از غير من . وَ لَهُ ما فِي السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ هر موجودى فرشته و يا غير آن . وَ لَهُ الدِّينُ اطاعت و فرمانبرى واصِباً بطور لزوم وجوب براى او است أَ فَغَيْرَ اللَّهِ تَتَّقُونَ آيا از غير خدا ميترسيد با اينكه سود و زيان در دست غير او نيست همانطور كه فرموده : وَ ما بِكُمْ مِنْ نِعْمَةٍ فَمِنَ اللَّهِ آنچه از نعمت در اختيار شما هست همه و همه از جانب خدا است . جَهَنَّمَ لِلْكافِرِينَ حَصِيراً يعنى محبس و زندانى كه خروج از اين زندان هرگز امكان ندارد إِنَّ هذَا الْقُرْآنَ يَهْدِي لِلَّتِي هِيَ أَقْوَمُ يعنى به آن راهى كه پايدارتر و محكم‌تر و استوارترين راه‌ها است و در كافى از امام ششم عليه السّلام يعنى قرآن بچنين راهى دعوت مينمايد و نيز از آن حضرت يعنى هدايت مىكند به طرف امام كه بهترين راه معرفت است و عياشى از امام پنجم عليه السّلام نقل كرده . يعنى دعوت بولايت