بحار الأنوار (ج67 و 68) (فارسى) — الجزء ١، الصفحة ٢٧٧

باب 56 در طاعت و تقوى و ستايش متّقين و صفات و علائم آنان و اينكه ميزان ارزش و شرط قبولى عمل تقوى است

خود فرمود آيه يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا اتَّقُوا اللَّهَ حَقَّ تُقاتِهِ وَ لا تَمُوتُنَّ إِلَّا وَ أَنْتُمْ . . . را چگونه قرائت ميكنيد عرض كرد وَ أَنْتُمْ مُسْلِمُونَ حضرت فرمود :

سبحان اللَّه

( اظهار تعجّب كرد ) چطور مىشود ؟ خداوند ايمان آنها را تقرير نموده و اعتراف بايمان آنان نموده و بعنوان اهل ايمان به آنان خطاب كرده و با اين از آنها اسلام را خواسته و ميفرمايد مسلم باشيد با اينكه ايمان برتر از اسلام است ؟ آن شخص عرض كرد در قرائت زيد بن حارثه اين طور قرائت شده حضرت فرمود اين آيه در قرائت على عليه السّلام كه همان كيفيت و نزول جبرئيل بر پيغمبر صلّى اللَّه عليه و آله است إِلَّا وَ أَنْتُمْ مُسْلِمُونَ با تشديد است كه شما اهل ايمان بايد تسليم باشيد در مقابل پيغمبر صلّى اللَّه عليه و آله و نيز تسليم باشيد براى امام پس از پيغمبر صلّى اللَّه عليه و آله . وَ اللَّهُ عَلِيمٌ بِالْمُتَّقِينَ بشارت و مژده‌اى است براى اهل خير و اشاره به اين است كه تقوى و پرهيزگارى سرچشمه نيكىها و اعمال خوب است . وَ إِنْ تَصْبِرُوا وَ تَتَّقُوا اگر در مقابل دشمنان صبر و استقامت داشته و از معاشرت و ارتباط با آنان پرهيز نمائيد لا يَضُرُّكُمْ كَيْدُهُمْ شَيْئاً دشمنى و نقشه‌هاى شوم آنان كوچكترين زيانى بشما نميرساند چون خدا وعده قطعى داده كه صابران و اهل تقوى را حفظ كند لَعَلَّكُمْ تَشْكُرُونَ باشد كه شما سپاس نعمتهاى خدا را بجا آوريد . وَ اتَّقُوا اللَّهَ در محرمات و آنچه خداوند نهى فرموده پرهيز داشته باشيد . لَعَلَّكُمْ تُفْلِحُونَ باميد رستگارى وَ اتَّقُوا النَّارَ . . . از آتش دوزخ بترسيد و اعمال دوزخيان و كفار را انجام ندهيد لَعَلَّكُمْ تُرْحَمُونَ كه در نتيجه اطاعت خدا و رسول مشمول رحمت مىشود .

لفظ لعلّ و عسى كه در اصل لغت به معناى رجاء و اميد است در اين گونه موارد و در كلام حق اشاره و كنايه از اين مطلب است كه هشدار دهد وصول به اين نتائج و رسيدن به اين مقاصد دشوار است و مراقبت كامل لازم دارد ( چون رجاء و اميد به معناى واقعى در باره حق راه ندارد زيرا اميدوار بودن براى كسى صحيح است كه صد در صد از عواقب و پايان كار آگاهى نداشته باشد و اين عدم آگاهى هر چه هم اندك باشد در باره خداوند متعال راه ندارد ) .

وَ سارِعُوا إِلى مَغْفِرَةٍ مِنْ رَبِّكُمْ يعنى بشتابيد به طرف اسباب و موجبات مغفرت و رحمت الهى و از امير مؤمنان على عليه السّلام رسيده كه يعنى سرعت نمائيد براى انجام واجبات و فرائض دينى . وَ جَنَّةٍ عَرْضُهَا السَّماواتُ وَ الْأَرْضُ حضرت صادق عليه السّلام يعنى هنگامى كه آن آسمان و زمين را چنين قرار دهند و حضرت هر دو دست خود را باز نموده و كنار هم قرار داد يعنى وسعت بهشت ، به اندازه آسمان و زمين است در حالى كه سطح هر دو كنار هم قرار بگيرند . أُعِدَّتْ لِلْمُتَّقِينَ امير مؤمنان عليه السّلام فرمود شما نميرسيد ببهشت مگر از راه تقوى .

نُزُلًا مِنْ عِنْدِ اللَّهِ . نزل به آن خوردنى و آشاميدنى كه براى نازلين و واردين آماده مىشود