اوضاع سياسى اجتماعى و فرهنگى شيعه در غيبت صغرى (فارسى) — الصفحة ٣٤٢
شعر و ادب
كوفه ، و از خطيبان و شاعران بنى هاشم بود و نسب وى به زيد پسر امام سجاد عليه السّلام مىرسد . حكايت شده كه امام هادى عليه السّلام وى را برترين شاعر قريش دانسته ، در اينباره به برخى مدايح او براى اهل بيت استشهاد مىكرد « 1 » و مسعودى هم او را بر همگنانش مقدم داشته است . « 2 » تاريخ ولادت او معلوم نيست ، اما وفاتش به سال 301 ق بود . « 3 »
از جمله اشعار او كه در آن به فضايل امام على و واقعهء غدير اشاره مىكند ابيات زير است :
ابن الذى ردت عليه الشمس * فى يوم الحجاب
و ابن القسيم النار فى * يوم المواقف و الحساب
مولاهم يوم الغدير * برغم مرتاب و آبى « 4 »
و در جايى ديگر باز به واقعهء غدير و خلافت بلافصل امام عليه السّلام اشاره مىكند :
قالوا ابو بكر له فضله * قلنا لهم : هنّأه الله
نسيتم خطبة خمّ و هل * يشبّه العبد بمولاه ؟
ان عليا كان مولى لمن * كان رسول الله مولاه « 5 »
او همچنين در قصيدهاى طولانى به مدح و ستايش اهل بيت پرداخته . « 6 »
و در قصايدى ديگر با اشاره به مضامين حديث ثقلين ، خصايص اهل بيت عليهم السّلام
( 1 ) . ر . ك : طوسى ، امالى ، ص 18 و ابن شهر آشوب ، همان ، ج 5 ، ص 118 و بيهقى ، المحاسن و المساوى ، ج 1 ، ص 74 . ( 2 ) . مسعودى ، همان ، ص 163 . ( 3 ) . عمرى ، المجدى ، ص 185 . ( 4 ) . ابن شهر آشوب ، همان ، ص 462 . ( 5 ) . البياضى ، صراط المستقيم ، ج 2 ، ص 83 و امينى ، همان ، ص 58 . ( 6 ) . مفيد ، الفصول المختاره ، ج 1 ، ص 19 و ابن شهر آشوب ، همان ، ص 21 و نويرى ، نهاية الارب ، ج 3 ، ص 184 .