امام على (ع) در نهج البلاغه (فارسى) — الصفحة ٣٢
علم على ( ع ) در سخنان ديگران
- لَوْلَا عَلِىٌّ لَهَلَكَ عُمَرُ ؛ « 1 »
اگر على نبود ، عمر هلاك مىشد .
- لَا بَقِيتُ لِمُعْضِلَةٍ لَيْسَ لَهَا أَبُوالْحَسَنِ ؛ « 2 »
باقى نباشم بامشكلى كه ابوالحسن على ( ع ) براى ( حل ) آن نباشد .
- لَا يَفْتيَنَّ أَحَدٌ فِى الْمَسْجِدِ وَ عَلِىٌّ حَاضِرٌ ؛ « 3 »
وقتى على ( ع ) در مسجد حاضر است هيچ كس حق فتوا دادن را ندارد .
چنين اقرارها از سوى عمر بيانگر اين است كه تنها مرجع علوم فقهى و معارف اسلامى در بين بزرگان صحابه ، حضرت على ( ع ) بوده است . علماى شيعه و اهل‌سنت روايت كرده‌اند كه پيامبر اكرم ( ص ) در مورد على ( ع ) فرموده‌اند :
« أَقْضَاكُمْ عَلِىٌّ » كه قضا به معناى فقه است ، بنابراين ، فقيه‌ترين آنها على ( ع ) بوده است و نيز همگان روايت كرده‌اند كه پيامبر اكرم ( ص ) وقتى كه على ( ع ) را براى امر قضا و داورى به يمن فرستاد فرمود :
« أَللَّهُمَّ اهْدِ قَلْبَهُ وَ ثَبِّت‌ْلِسَانَهُ » و پس از اين دعاى پيامبر ( ص ) بود كه على ( ع ) فرمود :
« فَمَا شَكَكْتُ بَعْدَهَا فِى قَضَاءِ بَيْنَ اثْنَيْنِ » « 4 »
هرگز پس از اين دعاى رسول اكرم ( ص ) در حكم و داورى بين دو شك‌نكردم .
« از جملهء علوم ديگر ، علم تفسير قرآن است كه منبع اصلى اين علم نيز على ( ع ) است و ديگران از او گرفته‌اند . و اگر به كتاب‌هاى تفسيرى مراجعه شود ، صحت اين امر معلوم مىگردد ، زيرا اكثر روايات تفسيرى از او و ابن‌عباس است و همهء مردم موقعيت ابن‌عباس
( 1 ) . رك : بهج‌الصباغة فى شرح نهج‌البلاغه ، محمد تقى شوشترى ، ج 1 ، ص 72 ( منابع متعدد اين روايات آمده است ) .
( 2 ) . الصراط المستقيم ، زين العابدين العاملى ج 1 ، ص 155 ؛ بحار الانوار ج 41 ص 141 ؛ الغدير ج 3 ، ص 98 ؛ بهج الصباغه ج 1 ، ص 72 و . . .
( 3 ) . رك : منابع پيشين .
( 4 ) . سنن‌ابوداود ، ج 3 ، ص 301 ؛ و سنن ابن ماجه ، ج 2 ، ص 774 ، ح 2310 و مسند زين على ، ص 294 و مسند احمد بن حنبل ، ج 1 ، ص 83 و 111 و 136 و ارشاد مفيد ، ص 105 و . . .