امام على (ع) در نهج البلاغه (فارسى) — الصفحة ٢١٣

مردمدارى امام ( ع ) و توجه خاص او به محرومان جامعه

« . . . وَ أَشْعِرْ قَلْبَكَ الرَّحْمَةَ لِلرَّعِيَّةِ وَ الَمحَبَّةَ لَهُمْ وَ اللُّطْفَ بِهِمْ . وَلَا تَكُونَنَّ عَلَيْهِمْ سَبُعاً ضَارِياً تَغْتَنِمُ أَكْلَهُمْ : فَإنَّهُمْ صِنْفَانِ : إِمَّا أَخٌ لَكَ فِى الدِّينِ وَ إِمَّا نَظِيرٌ لَكَ فِى الْخَلْقِ . . . » « 1 »

؛

. . . و مهربانى و خوش‌رفتارى و نيكويى با رعيّت را در دل خود جاىده ، و مبادا نسبت به ايشان چون جانور درنده‌اى باشى كه خوردنشان را غنيمت شمارد . همانا آنها دو دسته‌اند : دسته‌اى برادر دينى تو اند و دسته‌اى در آفرينش با تو همانندند . . . .

و در فرازى ديگر مىفرمايد :

« ثُمَّ اللَّهَ اللَّهَ فِى الطَّبَقَةِ السٌّفْلَى مِنَ الَّذِينَ لَا حِيلَةَ لَهُمْ مِنَ الْمَسَاكِينِ وَ الُمحْتَاجِينَ وَ أَهْلِ الْبُؤْسَى وَالزَّمْنَى ، فَإِنَّ فِى هَذِهِ الطَّبَقَةِ قَانِعاً وَ مُعْتَرّاً . . . » « 2 »

؛

سپس در مورد طبقهء محروم جامعه ، خدا را ! خدا را ! ( در نظر بگير ) كه در بين آنان كسانى هستند كه راه چاره ندارند و از بينوايان و نيازمندان و گرفتاران در سختى و ناتوانى مىباشند و در بين آنان كسانى وجود دارند كه ذلت و بيچارگى خويش را اظهار نكرده و به كمك و بخشش نيازمندند . . . .

و در فرازى ديگر ، مالك اشتر را سفارش به يتيمان و سالخوردگان جامعه نموده و مىفرمايد :

« . . . وَ تَعَهَّدْ أَهْلَ الْيُتْمِ وَ ذَوِى الرِّقَّةِ فِى السِّنِّ ، مِمَّنْ لَاحِيلَةَلَهُ وَ لَايَنْصِبُ لِلْمَسْأَلَةِ نَفْسَهُ . . . » « 3 »

؛

امور يتيمان و سالخوردگانى كه چاره‌اى ندارند و دست سئوال پيش نمىآورند را عهده‌دار باش . . . .

و در عهدنامه‌اى به محمد بن ابوبكر در سفارش به مهربانى ، رأفت و رعايت انصاف و عدالت با مردم مىفرمايد :

« فَاخْفِضْ لَهُمْ جَنَاحَكَ ، وَ أَلِنْ لَهُمْ جَانِبَكَ ، وَ أَبْسِطْ لَهُمْ وَجْهَكَ ، وَ اسِ بَيْنَهُمْ فِى اللَّحْظَةِ وَ النَّظْرَةِ حَتَّى لَا يَطْمَعَ الْعُظَمَاءُ فِى حَيْفِكَ لَهُمْ وَلَا يَيْأَسَ الضُّعَفَاءُ مِنْ عَدْلِكَ بِهِمْ . . . » « 4 »

؛

( 1 ) . نهج‌البلاغه ، نامه 53 .

( 2 ) . همان .

( 3 ) . نهج‌البلاغه ، نامه 53 .

( 4 ) . همان ، نامه 27 .