امام على (ع) در نهج البلاغه (فارسى) — الصفحة ١٩٠
امام على ( ع ) دنيا را معرفى مىكند
« أُحَذِّرُكُمُ الدُّنْيَا فَإِنَّهَا مَنْزِلُ قُلْعَةٍ ، وَلَيْسَتْ بِدَارِ نُجْعَةٍ . قَدْ تَزَيَّنَتْ بِغُرُورِهَا ، وَغَرَّتْ بِزِينَتِهَا . . . » « 1 »
؛
شما را از اين دنيا برحذر مىدارم ، كه منزلگاهى است ناپايدار ، نه خانهء ماندن و جاى قرار .
خود را آراسته و به آرايش خود شيفته و ديگران را به زينت خود فريفته است .
و نيز دنيا را از نظر خردمندان چنين توصيف مىفرمايد :
« . . . وَ إِنَّهَا عِنْد ذَوِى الْعُقُولِ كَفَىْءِ الظِّلِّ بَيْنَا تَرَاهُ سَابِغاً حَتَّى قَلَصَ وَزَائِداً حَتَّى نَقَصَ . » « 2 »
؛
. . . دنيا در ديدهء صاحب خِردان ، چون سايهء پس از زوال است ، كه هنوز گسترده نشده در هم رود و افزون نگشته كاهش يابد .
على ( ع ) در كلامى ديگر انسان‌ها را به توشه‌اندوزى از دنيا براى سعادت آخرت سفارش مىكند ، امّا اين توشه‌اندوزى براى هر كسى ميسر نخواهد بود . كسى مىتواند از اين دنيا توشه برگيرد كه گرفتار آن نباشد . تقواى الهى داشته باشد ، بر هواهاى نفسانى چيرگى پيدا كند ، در دنيا آزاد باشد و در قيد و زنجيرها نباشد .
« . . . فَتَزَوَّدُوا فِى الدُّنْيَا مِنَ الدُّنْيَا مَا تُحْرِزُونَ بِهِ أَنْفُسَكُمْ غَداً فَاتَّقَى عَبْدٌ رَبَّهُ . نَصَحَ نَفْسَهُ .
قَدَّمَ تَوْبَتَهُ . وَغَلَبَ شَهْوَتَه . . . » « 3 »
؛
پس در دنيا از دنيا چندان توشه برداريد كه فردا خود را بدان نگاه داريد . و بنده بايد تقواى الهى پيشه كند ، خيرخواه خود باشد و پيش از رسيدن مرگ ، توبه نمايد و بر شهوتش چيره گردد . . . .
امام ( ع ) بسيار ياران خود را به آمادگى براى كوچ كردن از اين دنيا با سبكبارى و توشه‌اندوزى سفارش نموده و ناپايدارى زندگى دنيا و فناپذيرى خوشىها و لذت‌هايى كه سرانجام خطرناكى بدنبال دارد را در دلها زنده نگه مىداشت و مىفرمود :
« تَجَهَّزُوا رَحِمَكُمُ اللَّهُ فَقَدْ نُودِىَ فِيكُمْ بِالرَّحِيلِ . وَأَقِلُّوا الْعُرْجَةَ عَلَى الدُّنيَا . وَانْقَلِبوا بِصَالِحِ
( 1 ) . نهج البلاغه ، خطبه 113
( 2 ) . همان ، خطبه 63 .
( 3 ) . همان ، خطبهء 64 .