امام على (ع) در نهج البلاغه (فارسى) — الصفحة ١٠٧
على ( ع ) در خلوت‌هاى راز و نياز با خدا
على ( ع ) در يكى از سخنانش به صراحت بيان مىدارد كه :
« إِلَهىِ مَا عَبَدْتُكَ خَوْفاً مِنْ نَارِكَ وَلَا طَمَعاً فِى جَنَّتِكَ ، بَلْ وَجَدْتُكَ أَهْلًا لِلْعِبَادَةِفَعَبَدْتُكَ » ؛ « 1 »
خدايا من تو را به خاطر ترس از آتشت و يا طمع در بهشت پرستش نكرده‌ام ، بلكه من تو را شايسته عبادت يافتم و عبادت كردم .
اگر براى ما وعدهء قطعى مىرسيد كه جهنمى نيستيد و همه وارد بهشت خواهيد شد ، آيا باز هم خدا را عبادت مىكرديم ؟ اگر خداوند بندگان را در برابر عصيان و نافرمانى تهديد نمىكرد ، آيا اين بندگان دست به عصيان نمىزدند ؟ - با وجود تهديد و عذاب و جهنم اين همه عصيان خدا مىشود واى از آن روزى كه تهديد و عذابى نبود ! - اگر چه بين على ( ع ) و ديگر انسان‌ها مقايسه روا نيست امّا براى واضح شدن موضوع است . انگيزهء على ( ع ) از عبادت بيم و اميد نيست ، عشق است و محبت !
از كلمات آن حضرت است كه مىفرمايد :
« لَوْلَمْ يَتَوَعَّدِ اللَّهُ عَلَى مَعْصِيَتِهِ لَكَانَ يَجِبُ أَنْ لَا يُعْصَى شُكْراً لِنِعْمَتِهِ » « 2 »
؛
اگر خداوند كيفرى براى نافرمانى خود معين نكرده بود ، شكرگزارى و سپاس ايجاب مىكرد كه از فرمانش سرپيچى نگردد .
امّام ( ع ) با بسيارى از دشمنان سرسخت اسلام ، از پهلوانان و دليران آنها ستيز كرد .
هيبت و شكوه آنان را در هم خُرد كرد ، آنها را به خاك مذلت نشاند و به ديار هلاكت رهسپار نمود . او در تمامى ميدان‌هاى نبرد تك تاز بود ، هماورد نداشت ؛ از شجاعت او لرزه بر اندام قويترين آنها مىافتاد . قدرت امام ( ع ) قدرت معمولى نبود ، قدرتى بود كه از راه تواضع و خشوع در برابر عظمت الهى بدان رسيده بود . اگر امام ( ع ) در تمام عمر خود عزتمند و سربلند زيست ، براى اين بود كه يك بار هم سجده و تواضع بر غير خدا نكرد .
عزّت او در گرو بندگى و عبادت خالصانه او بود كه در قسمتى از مناجات خود با خداى خويش مىفرمايد :
( 1 ) . . ابن ابى الجمهور ، عوالى اللئالى ، ج 1 ، ص 20 ؛ بحار الانوار ، ج 41 ، ص 14 .
( 2 ) . نهج‌البلاغه ، حكمت 290 .