الكلام اللطيف في شرح التصريف (فارسى) — الصفحة ٩٧

اسم مفعول از اجوف

در « مصوون » واو دوّم كه واو مفعولى است حذف شده و « مصون » گرديده و در « مبيوع » نيز واو مفعولى حذف شده است .

ولى ابى الحسن اخفش معتقد است كه عين الفعل يعنى واو اوّل در « مصوون » و ياء در « مبيوع » ساقط شده .

و قبيله بنى تميم در « مبيوع » ياء را ثابت آورده و حذفش نمىكنند .

و امّا اسم مفعول از ثلاثى مزيد اعلالش بواسطه نقل و قلب است مشروط باينكه فعلش اعلال بشود مانند :

مجاب ( اجابت شده ) مستقام ( پايدارى شده ) منقاد ( اطاعت شده ) مختار ( برگزيده شده ) .

شرح

كمجيب : در اصل « مجوب » بوده كسره بر واو ثقيل بوده بماقبل داديم سپس واو ماقبل مكسور را به ياء قلب نموديم .

مستقيم : در اصل « مستقوم » بوده كسره بر واو ثقيل بوده بماقبل داده سپس واو ماقبل مكسور را به ياء قلب كرديم .

منقاد : در اصل « منقود » بوده واو ماقبل مفتوح به الف قلب گرديد .

مختار : در اصل « مختير » بوده ياء ماقبل مفتوح به الف قلب شد .

كمجاب : در اصل « مجوب » بود فتحه واو را بماقبل داده سپس واو ماقبل مفتوح را به الف قلب نموديم .

مستقام : در اصل « مستقوم » بوده فتحه واو را بماقبل داده سپس واو ماقبل مفتوح را به الف قلب نموديم .

منقاد : در اصل « منقود » بوده واو ماقبل مفتوح قلب بالف شد .

مختار : در اصل « مختير » بود ياء ماقبل مفتوح قلب بالف شد .