الكلام اللطيف في شرح التصريف (فارسى) — الصفحة ٩٢

صرف اجوف يائى

و استقم ، استقيما .

و انقد ، انقادا .

و اختر ، اختارا .

و يصحّ نحو : قوّل و قاول و تقوّل و تقاول و زيّن و تزيّن و ساير و تساير و اسودّ و اسوادّ و ابيضّ و ابياضّ و كذا ساير تصاريفها .

ترجمه :

و از ابواب ثلاثى مزيد اعلال نمىشود مگر تنها چهار باب و آنها عبارتند از :

1 - باب افعال مانند :

اجاب ( جواب داد ) يجيب ( جواب مىدهد ) اجابة ( جواب دادن ) .

2 - باب استفعال مانند :

استقام ( پايدارى نمود ) يستقيم ( پايدارى مىنمايد ) استقامة ( پايدارى نمودن ) .

3 - باب انفعال مانند :

انقاد ( اطاعت نمود ) ينقاد ( اطاعت مىنمايد ) انقيادا ( اطاعت كردن ) .

4 - باب افتعال مانند :

اختار ( برگزيد ) يختار ( برمىگزيند ) اختيارا ( برگزيدن ) .

و زمانيكه اين افعال را براى مفعول بنا كنى مىگوئى :

اجيب ( جواب داده شد ) يجاب ( جواب داده مىشود ) و استقيم ( پايدارى شد ) يستقام ( پايدارى مىشود ) و انقيد ( اطاعت شد ) ينقاد ( اطاعت مىشود ) اختير ( برگزيده شد ) يختار ( برگزيده مىشود ) .

و امر حاضر از اين چهار باب عبارتست از :

اجب ( جواب بده ) اجيبا ( جواب بدهيد شما دو مرد ) اجيبوا ( جواب بدهيد شما مردان ) .