الكلام اللطيف في شرح التصريف (فارسى) — الصفحة ٧٩

نوع اوّل معتلّ الفاء

شرح

فاذا ازيلت كسرة ما بعدها : ضمير در « بعدها » به واو راجع است .

لسكونها و انكسار ما قبلها : ضمير در « لسكونها » و « ما قبلها » به ياء برمىگردد .

فان انضمّ ما قبلها : ضمير در « ما قبلها » به « ياء » برمىگردد .

و تثبت فى يفعل بضمّ العين : ضمير در « تثبت » به واو برمىگردد .

لانّها فى الاصل يفعل : ضمير در « لانّها » به افعال مذكور يعنى يطاء و يضع و يسع و يقع و يدع برمىگردد .

لكونه بمعنى يدع : ضمير در « لكونه » به يذر برمىگردد .

متن : و اماتوا ماضى يدع و يذر .

و حذف الفاء دليل على انّه واو .

و امّا الياء فتثبت على كلّ حال نحو :

يمن ، ييمن و يسر ، ييسر و يئس ، ييئس .

و تقول في افعل من الياء :

ايسر ، يوسر ، ايسارا فهو موسر .

تقلب الياء فيهما واوا لسكونها و انضمام ما قبلها .

و في افتعل منهما تقلبان تاءا و تدغمان فى التّاء نحو :

اتّعد ، يتّعد فهو متّعد و اتّسر ، يتّسر ، اتّسارا فهو متّسر .

و يقال : ابتعد ، ياتعد فهو موتعد و ذاك موتعد .

و ايتسر ، ياتسر فهو موتسر و هذا مكان موتسر فيه .

و حكم ودّ ، يودّ كحكم عضّ ، يعضّ و تقول : ايدد كاعضض .

ترجمه :

و علماء ماضى « يدع » و « يذر » را استعمال نكرده‌اند ولى