الكلام اللطيف في شرح التصريف (فارسى) — الصفحة ٧٦

نوع اوّل معتلّ الفاء

ومق ( دوست داشت ) ماضى معلوم .

يمق ( دوست مىدارد ) مضارع معلوم .

مقة ( دوست داشتن ) مصدر .

شرح

احد اصوله حرف علّة : ضمير در « اصوله » به ماء در « ما كان » برمىگردد و مقصود از « اصول » حروف اصلى كلمه است .

و هى الواو و الياء و الالف : ضمير « هى » به حرف علّه برمىگردد .

و تسمّى حروف المدّ : ضمير در « تسمّى » به واو و ياء و الف برمىگردد و ناميدن اينحروف به اسم « مدّ » بخاطر آنست كه در وقت اداء شدن كشيده و ممتد از دهان خارج مىشوند .

و اللّين : ناميدن آنها بنام « لين » بخاطر آنست كه با نرمش خاصّى اداء مىگردند .

و الالف حينئذ : كلمه « حينئذ » يعنى در هنگامى كه حرف لين و مدّ مىباشد .

و انواعه سبعة : ضمير در « انواعه » به معتلّ برمىگردد .

يقال له المثال : ضمير در « له » به معتلّ الفاء برمىگردد .

لمماثلته الصّحيح : ضمير در « مماثلته » به معتلّ الفاء برمىگردد .

فى احتمال الحركات : يعنى مثال از نظر داشتن حركات مانند صحيح مىباشد پس همانطوريكه فعل « ضرب » داراى سه حركت فتحه متوالى است « وعد » نيز مانندش مىباشد .

و من مصدره : ضمير در « مصدره » به « مضارع » برمىگردد .

و تسلم فى ساير تصاريفه : ضمير در « تسلم » به واو راجع بوده و مقصود از « تصاريفه » مشتقّات فعل مضارع مىباشد .