الكلام اللطيف في شرح التصريف (فارسى) — الصفحة ٧١

موارد جواز ادغام

گفتن لم يفرر و لم يعضض يعنى بفكّ ادغام نيز جايز مىباشد .

و همچنين است حكم يقشعرّ و يحمرّ و يحمارّ يعنى وقتى حرف جازم بر سر آنها درآمد به دو وجه مىتوان آنها را خواند :

1 - با ادغام يعنى بگوئيم :

لم يقشعرّ ( بفتح و كسر راء ) لم يحمرّ ( بفتح و كسر راء ) لم يحمارّ ( بفتح و كسر راء ) .

2 - بفكّ ادغام يعنى بگوئيم :

لم يقشعرر ، لم يحمرر ، لم يحمارر .

متن : و ان كان العين منه مضموما ، فيجوز الحركات الثّلاث مع الادغام و فكّه ، فتقول : لم يمدّ بحركات الدّال و لم يمدد بفكّ الادغام .

و هكذا حكم الامر ، فتقول : فرّ و عضّ بكسر اللّام و فتحها و افرر و اعضض و مدّ بحركات الدّال و امدد .

و تقول في اسم الفاعل : مادّ ، مادّان ، مادّون ، مادّة ، مادّتان ، مادّات و موادّ و المفعول : ممدود كمنصور .

ترجمه :

و اگر عين الفعل آن مضموم باشد در صورت ادغام حرف آخر را با حركات سه‌گانه يعنى ( فتح ، كسر و ضمّ ) مىتوان خواند چنانچه فكّ ادغام نيز جايز است پس مىگوئى : لم يمدّ ( بفتح دال ) لم يمدّ ( بكسر دال ) لم يمدّ ( بضمّ دال ) و لم يمدد ( بفكّ ادغام ) .

و همچنين است حكم امر آن يعنى همان وجوهى كه در مضارع مجزوم جايز بود در امر نيز جايز است .

بنابراين همانطوريكه در « لم يفرّ » و « لم يعضّ » سه وجه جايز بود در امر آنها نيز هرسه وجه جايز مىباشد لذا مىگوئى : فرّ ( بكسر راء ) فرّ ( بفتح راء ) افرر ( بفكّ ادغام ) .