الكلام اللطيف في شرح التصريف (فارسى) — الصفحة ٦٢

اسم مفعول

منصوران دو مرد يارىشده

منصورون مردان يارىشده

منصورة يك زن يارىشده

منصورتان دو زن يارىشده

منصورات و مناصر زنان يارىشده

و نيز مىگوئى :

ممروربه يك مرد مرورشده

ممروربهما دو مرد مرورشده

ممروربهم مردان مرورشده

ممروربها يكزن مرورشده

ممروربهما دو زن مرورشده

ممروربهنّ زنان مرورشده

و چنانچه مشاهده مىشود در اسم مفعول اخير ضمير است كه تثنيه و جمع و مذكّر و مؤنّث مىآيد نه اسم مفعول .

شرح

اسم مفعول عبارتست از اسمى كه دلالت مىكند بر كس يا چيزى كه فعل بر آن فعل شده و آن از ثلاثى مجرّد بر وزن مفعول مىآيد مانند : منصور ( مرد يارىشده ) و مضروب ( مرد زده‌شده ) .

بايد توجّه داشت كه اسم مفعول هميشه از افعال متعدّى گرفته مىشود چنانچه منصور را از « ينصر » و مضروب را از « يضرب » گرفته‌اند و هردو فعل متعدّى هستند ولى گاهى از افعال لازمى كه آنها را كه بوسيله حرف جرّ متعدّى كرده‌اند نيز اسم مفعول مىگيرند چنانچه از « يمرّبه » كه با ( باء حرف جرّ ) متعدّى شده اسم مفعول گرفته و مىگويند : ممروربه .