الكلام اللطيف في شرح التصريف (فارسى) — الصفحة ٦٠

اسم فاعل

چون بين دو « ياء » التقاء ساكنين شد « ياء » اوّل را نيز حذف نموديم « ترين » شد و پس از الحاق « نون » تأكيد ثقيله چون اجتماع سه « نون » گرديد « نون » اعرابى را حذف كرده التقاء ساكنين شد بين « ياء » و « نون » اوّل از « نون » تأكيد لذا « ياء » را كسره داده به صورت « ترينّ » درآمد .

و يفتح معهما آخر الفعل : ضمير در « معهما » به نون تأكيد ثقيله و خفيفه برمىگردد .

اذا كان فعل الواحد : ضمير در « كان » به « الفعل » برمىگردد .

و يضمّ اذا كان فعل جماعة الذكور : ضمير نائب فاعلى در « يضمّ » به آخر فعل برمىگردد و ضمير در « كان » به « الفعل » عود مىكند .

و يكسر اذا كان فعل الواحدة المخاطبة : ضمير نائب فاعلى در « يكسر » به آخر فعل برمىگردد و ضمير در « كان » به « الفعل » راجع است .

متن : و امّا اسم الفاعل و المفعول من الثّلاثى المجرّد فالاكثر ان يجيئ اسم الفاعل منه على فاعل ، تقول :

ناصر ، ناصران ، ناصرون ، ناصرة ، ناصرتان ، ناصرات ، نواصر .

ترجمه :

اسم فاعل

اسم فاعل

امّا اسم فاعل و مفعول از ثلاثى مجرّد ، پس غالبا اسم فاعل از آن بر وزن فاعل مىآيد چنانچه مىگوئى :

ناصر : يكمرد يارىكننده

ناصران : دو مرد يارىكننده

ناصرون : مردان يارىكننده

ناصرة : يكزن يارىكننده

ناصرتان : دو زن يارىكننده

ناصرات و نواصر : زنان يارىكننده .