الكلام اللطيف في شرح التصريف (فارسى) — الصفحة ١٢٣

فصل در بيان حكم مهموز

ترجمه :

و أزر ( كمك كرد ) ، يأزر ( كمك مىكند ) و نيز هنأ ( گوارا بود ) يهنأ ( گوارا مىباشد ) همچون ضرب ، يضرب بوده و امرش ايزر ( كمك كن ) مانند « اضرب » مىباشد و ادب ( ادب نمود ) و يأدب ( ادب مىنمايد ) مانند كرم ، يكرم بوده و امرش « اودب » همچون « اكرم » مىباشد .

و سئل ( پرسيد ) يسئل ( مىپرسد ) همچون منع ، يمنع بوده و امرش « اسئل » همچون « امنع » مىباشد و در آن جايز است گفته شود : سال ، يسال ، سل .

و آب ( رجوع كرد ) يؤب ( رجوع مىكند ) اب ( رجوع كن ) و ساء ( بد بود ) يسوء ( بد است ) سؤ ( بد باش ) مانند صان ، يصون ، صن مىباشد .

و جاء ( آمد ) يجيئ ( مىآيد ) جئ ( بيا ) مانند كال ( وزن كرد ) يكيل ( وزن مىكند ) كل ( وزن نما ) مىباشد .

و اسم فاعل اين دو فعل به ترتيب : ساء ( بد ) و جاء ( وارد ) مىآيد .

و أسا ( مداوا نمود ) يأسو ( مداوا مىكند ) مانند دعا ، يدعوا مىباشد .

و اتى ( آمد ) يأتى ( مىآيد ) مانند رمى ، يرمى مىباشد و امرش ايت همچون ارم مىباشد .

متن : و منهم من يقول : ت ، تشبيها له بخذ .

و واى ، يأى كوقى ، يقى و اوى ، يأوي ، ايّا كشوى ، يشوي شيّا ، ايو كاشو .

وناى ، يناى كرعى ، يرعى و كذا قياس راى ، يراى .

لكنّ العرب قد اجتمعت على حذف الهمزة من مضارعه ، فقالوا :

يرى ، يريان ، يرون ، ترى ، تريان ، يرين الى آخره .

و اتّفق فى الخطاب المؤنّث لفظ الواحدة و الجمع لكن وزن