الكلام اللطيف في شرح التصريف (فارسى) — الصفحة ١٢٢

فصل در بيان حكم مهموز

وجب قلبها بحركة ماقبلها : ضمير در « قلبها » به همزه و در « قبلها » به حركت برمىگردد .

اذا انفتح ماقبلها : يعنى ماقبل همزه دوّم .

متن : و حذفوا الهمزة في خذ و كل و مر على غير القياس ، لكثرة الاستعمال و قد يجيئ اومر على الاصل عند الوصل كقوله تعالى : و أمر اهلك بالصّلوة .

ترجمه :

و اهل لسان همزه را در « خذ » يعنى ( بگير ) و در « كل » يعنى ( بخور ) و در « مر » يعنى ( فرمان بده ) حذف كرده و اين حذف قياسى نيست ولى در عين حال مرتكب آن شده‌اند زيرا كثرت استعمال آن را تجويز نموده .

و گاهى « اومر » گفته شده كه در وقت وصل مطابق با اصل است همچون فرموده حقتعالى : و أمر اهلك بالصّلوة » ( دستور بده اهل خود را به خواندن نماز ) .

شرح

و أمر اهلك بالصّلوة : آيه ( 132 ) از سوره طه .

متن : و أزر ، يأزر و هنأ ، يهنأ كضرب ، يضرب ايزر و ادب ، يأدب ككرم ، يكرم اودب و سئل ، يسئل كمنع ، يمنع اسئل .

و يجوز سال ، يسال ، سل و آب ، يؤب ، اب و ساء ، يسوء ، سؤ كصان ، يصون ، صن و جاء ، يجيئ ، جئ ككال ، يكيل ، كل فهو ساء و جاء و أسا ، يأسو كدعا ، يدعو و اتى ، تأتي كرمى ، يرمي ، ايت .