الكلام اللطيف في شرح التصريف (فارسى) — الصفحة ١١٣

اسم مفعول از ناقص

بياء قلب شده و « غزى » مىخوانيم و بهرصورت « غازو » به « غازى » مبدّل شد ضمّه بر ياء ثقيل بود حذف شد و تنوين تابع حركت ماقبل يعنى كسره شد به صورت « غاز » درآمد .

سپس در مؤنّث آن نيز « غازية » گفته‌اند با اينكه واو در طرف واقع نيست و جهت آن دو چيز است :

1 - آنكه مؤنّث فرع مذكّر است لذا چون در مذكّر واو به ياء قلب شد در مؤنّث نيز چنين نموديم .

2 - در حقيقت واو در اينجا طرف كلمه واقع شده زيرا تاء عارضى است و جزء اصل كلمه نمىباشد .

متن : و تقول فى المفعول من الواوي : مغزو و من اليائي مرمىّ تقلب الواو ياءا و يكسر ما قبلها ، لانّ الواو و الياء اذا اجتمعتا في كلمة واحدة و الاولى منهما ساكنة تقلب الواو ياءا و ادغمت الياء فى الياء .

ترجمه :

اسم مفعول از ناقص

اسم مفعول از ناقص

و در اسم مفعول از ناقص واوى مىگوئى : مغزوّ ( جنگ كرده‌شده ) .

و از ناقص يائى مىگوئى : مرمىّ .

كلمه « مرمىّ » در اصل « مرموى » بود واو را به ياء قلب كردند و ماقبلش را كسره داده « مرمىّ » شد زيرا هرگاه واو و ياء در يك كلمه جمع شوند و اوّلى از آن دو ساكن باشد واو را به ياء قلب كرده و ياء را در ياء ادغام مىنمايند .

شرح

و يكسر ماقبلها : يعنى ما قبل ياء .