بحار الأنوار (ج65) (شيعه در پيشگاه قرآن و اهل بيت ع) (فارسى) — الصفحة ٤٩٣

باب 27 پايه‌هاى اسلام و ايمان و شاخه‌هاى آن دو ، و فضيلت اسلام

ايمان در دل آنهاست ) زيرا معنى ندارد كه چيزى كه پنهانست دليل امر آشكار شود ، گر چه ممكن است بگوئيم معنايش اينست كه بوسيله ايمان استدلال مىشود ، بر درستى ايمان و پذيرش آن ، چون كارهاى غير مؤمن پذيرفته نيست ، و اين معناى خوبيست ولى معناى اوّل بهتر است .

( و بالصّالحات تعمر الفقه )

زيرا عمل باعث زياد شدن دانشست ، همچنان كه كسى كه چراغى در دست دارد اگر بايستد تنها اطرافش را مىبيند ولى اگر راه برود هر چه بيشتر راه رود از نور چراغ بهره‌مند مىشود و مىبيند چيزهائى را كه نديده ، چنانچه در روايت است ، هر كس بدان چه آگاه است عمل كند ، خدا آگاهى آنچه را ندانسته ، ميراثش دهد ، و در پيش گفتيم ، دانش ، عمل را فرياد كند ، اگر پاسخ نشنود ميگريزد و بقولى ، مبناى اين دو جمله اخير بر آنست كه مقصود از عمل صالح ، ولايت خاندان پيامبر صلّى اللَّه عليه و آله و سلّم است و روشن است كه ايمان دليل ولايت ، و ولايت مايه آبادانى فقه است ، چون فقه ، از خاندان پيامبر صلى اللَّه عليه و آله و سلّم گرفته مىشود .

( و بالفقه يرهب الموت )

يعنى آگاهى و يقين زياد باعث خشيت زياد است چنانچه خداوند ميفرمايد : ( تنها بندگان دانشمند از خدا ميترسند ) « 1 » و مقصود از ترس مرگ ، ترس بعد از مرگ ، يا ترس از رسيدن مرگ پيش از آمادگى و همچنين ترس بعد از مرگ است ، بنا بر اين جمله

( و بالموت تختم الدّنيا )

همچون علت است براى اين ، زيرا دنيائى كه مضمار عمل است با مرگ پايان مىپذيرد ، پس از مرگ ميترسد ، چون بين مضمار ، و عمل فاصله مىافكند ، و انسان را از آمادگى ملاقات خدا بازمىدارد ، و از مرگ براى دوستى دنيا و لذات آن ترس ندارد .

( و الدنيا تجوز القيامه )

اين جمله نيز چون علت است براى ترس از مرگ ،

( 1 ) سورهء فاطر آيه 28 .