بحار الأنوار (ج65) (شيعه در پيشگاه قرآن و اهل بيت ع) (فارسى) — الصفحة ٤٨٨

باب 27 پايه‌هاى اسلام و ايمان و شاخه‌هاى آن دو ، و فضيلت اسلام

زيادى دهند تا چاق شود سپس غذايش را كم كنند تا سبك شود و بقولى زين‌هاى سنگين و جل‌هاى زياد بر او مينهند تا عرق كند ، و گوشتهاى شل باد كرده او از بين برود ، و در نتيجه گوشت محكم پيچيده‌اى پيدا كند ، و در حديث حذيفه است

( اليوم مضمار و غدا السباق )

يعنى امروز ، روز كار است در دنيا ، براى پيشتازى در بهشت ، و مضمار محلّ تقويت است يا زمان مسابقه است ، و در قاموس گويد مضمار ، محل تقويت اسبان ، و نهايت مسافت اسب است در مسابقه ، نتيجه اينكه مضمار هم به محل تقويت اسب و هم به زمان آن ، و هم بميدان مسابقه گويند .

مسلمانان را تشبيه فرموده باسبهائى كه براى مسابقه آماده ميشوند ، و زمان عمر دنيا را بميدان مسابقه ، و مرگ را بگوى سبقت ، زيرا مسابقه در كردار صالحه است كه پيش از مرگست ، و قيامت محلى است كه اسبها بعد از مسابقه در آن جمع ميشوند براى گرفتن جاوزه ، به ميزان پيشتازى ، و زيان افراد عقب افتاده آن روز معلوم مىشود ، بهشت جايزه پيشتازان و دوزخ ، زيان و محروميت عقب افتادگانست ، يا اينكه دنيا را تشبيه فرموده به محل يا زمان تقويت اسبان براى مسابقه ، و قيامت را بميدان مسابقه ، و هر كس در دنيا بهتر تقويت شود ، در آخرت بيشتر پيش افتد ، و نظير اين تشبيه را در خطبه ديگرى فرموده :

( الا و ان اليوم مضمار و غدا السباق ، و السبقه الجنّه ، و الغاية النار « 1 »

بدانيد دنيا محل تقويت ، و فردا ميدان مسابقه ، و جايزه آن بهشت ، و پايان مسابقه دوزخ است ) ولى اين تفسير دوّم ظاهرا با جمله

( و الموت غايته -

مرگ پايان آنست ) سازگارى ندارد مگر اينكه بگوئيم مقصود از مرگ سرانجام آن يعنى رفتن ببهشت يا دوزخ است ، اشاره باينكه آثار خوشبختى و بدبختى آخرت هنگام مرگ ظاهر مىشود چنانچه در روايت است ( بين شما و بهشت يا دوزخ فاصله‌اى جز مرگ نيست ) و در هر صورت ، مقصود از ، (

يسير المضمار

) كمى زمان آن ، و زود ظاهر شدن نتيجه

( 1 ) نهج البلاغه خطبه 28 .