بحار الأنوار (ج65) (شيعه در پيشگاه قرآن و اهل بيت ع) (فارسى) — الصفحة ٤٨١

باب 27 پايه‌هاى اسلام و ايمان و شاخه‌هاى آن دو ، و فضيلت اسلام

و آمادگى ذهن در قبول معارف و حكمت اهل بيت است ، براى افراد زيرك و هوشمند ، و در مجالس بجاى لمن تفطّن ، لمن فطن است .

( و يقينا لمن عقل )

يعنى باعث حصول يقين مىشود براى كسى كه تفكر و تدبر نمايد ، عقل بر وزن ضرب يعنى تدبّر كرد و بر وزن علم هم لغتى است ، و ممكن است مقصود ، صاحب عقل باشد ، و عقل نيروئيست كه بوسيله آن خوب از بد تميز داده شود ، و بقولى عقل غريزه‌ايست كه باعث فهم كلام مىشود ،

( و بصيره لمن عزم )

و در نهج البلاغه و مجالس و تبصره ضبط شده ، راغب گويد ، نيروى درّاكه قلب را بصيرت ، و بصر گويند همچون آيه شريفه أَدْعُوا إِلَى اللَّهِ عَلى بَصِيرَةٍ - ( مردم را ) با بصيرت و بينائى بسوى خدا دعوت ميكنم ) « 1 » يعنى با شناخت ، و ( تبصره ) يعنى بينا و روشن ساختن ، همچون تذكره مصدر باب تفعيل است ، و گويد عزم و عزيمت ، بستگى دل است ، بر امضاء امرى پايان ، يعنى بينائى است براى كسى كه تصميم اطاعت داشته باشد ، ميداند چگونه بايد اطاعت كند يا در تمام امور بينائى خواهد يافت ، زيرا دين تمام امور دنيا و آخرت را در بر دارد ، و نيز انسان متديّن بر هيچ امرى تصميم نگيرد مگر با بينائى .

( و آيه لمن توسم )

يعنى اسلام داراى نشانه‌هائيست براى صاحبان فراست و آنها كه بنور دانش و يقين بنگرند ، و اين جمله اشاره است به آيه شريفه ( إِنَّ فِي ذلِكَ لَآياتٍ لِلْمُتَوَسِّمِينَ - و در اين عذاب هوشمندان را نشانه بسيار است ) « 2 » راغب گويد : و سم بمعنى تأثير ، و سمه بمعنى اثر است خداوند ميفرمايد سِيماهُمْ فِي وُجُوهِهِمْ مِنْ أَثَرِ السُّجُودِ - بر رخسارشان از اثر سجده نشانها پديدار است ) « 3 » و نيز ميفرمايد تَعْرِفُهُمْ بِسِيماهُمْ - آنان را از سيمايشان ميشناسيد « 4 »


( 1 ) سورهء يوسف آيه 108 . ( 2 ) سورهء حجر آيه 75 . ( 3 ) سورهء فتح آيه 29 . ( 4 ) سورهء بقره آيه 273 .