بحار الأنوار (ج65) (شيعه در پيشگاه قرآن و اهل بيت ع) (فارسى) — الصفحة ٢٤٦

باب - 19 صفات و طبقات مختلف شيعه ، و مذمت مغرور شدن و وادار كردن بر عمل و پرهيزگارى

غيبت نعمانى نقل مىشود

( و لا شجاه بدنه )

و در مشكاة الانوار

( و لا شجنه بدنه )

نوشته شده است ، شجا بمعنى اندوه است و هر چه كه در گلوى انسان گير كند ، و شجن بفتح شين و جيم بمعنى غم و اندوه است ، بنا بر اين معنى اين جمله اين است كه غم و اندوه خود را براى ديگران ظاهر نميسازد همچنان كه قبلا ذكر شد كه شيعه اهل بيت عليه السّلام شاديش در صورتش نمايان ولى اندوهش در دل پنهانست يعنى زيان غم و غصّه‌اش به ديگران نميرسد ،

( و لا يمدّح بنا معلنا )

در قاموس گويد : مدحه بر وزن منعه يعنى او را نيكو ثنا گفت همچون مدّحه و امتدحه و تمدّحه و تمدّح يعنى خود را به زحمت افكند تا مدحش كنند و تظاهر بسيرى كرد از چيزى كه نزد او نيست و تمدّحت الارض و الخاصره همچون امتدحت يعنى زمين يا پهلو و سفت يافت « 1 » و گويد اعتلن يعنى ظاهر شد اعلنته و اعلنت به و علّنته يعنى او را ظاهر ساختم .

نظر ما : بنا بر اين فرمايش حضرت كه فرمود

( لا يمتدح بنا معلنا )

چند احتمال دارد .

اوّل : اينكه ظرف ( يعنى كلمه بنا ) متعلق باشد به معلنا مثل ساير جملات روايت ، و امتداح بمعنى مدح باشد بنا بر اين معنى اين جمله چنين است ، كسى را كه آشكارا دم از امامت ما مىزند مدح نميكند چون آن كس كه امامت ما را آشكار سازد تقيّه را ترك كرده بدين جهت شايسته مدح نيست .

دوّم : اينكه امتدح بمعنى تمدّح باشد چنانچه در بعضى نسخه‌ها هست يعنى خويشتن را براى آشكار ساختن امامت ما ستايش نكند و بدين جهت از كسى ستايش نخواهد چون در اين صورت تقيّه انجام نميشود ، بنا بر اين اين جمله اشاره است باينكه چنين كسى شيعه ما نيست چون فرمان ما را در مورد تقيّه عمل نكرده .

( 1 ) قاموس ج 1 ص 248 .