انديشه هاى اسلامى در بستر تاريخ (فارسى) — الصفحة ٩٩
دين و اخلاق
اين معنا از زندگى و اخلاق در اينجا مد نظر است . برخى از محاسن و مكارم اخلاقى ، عبارت است از : عدل ، انصاف ، عشق ، محبت ، وفاى به عهد ، صبر ، بردبارى ، اداى امانت ، فداكارى ، گذشت و ايثار . « 1 »
دين و اخلاق
دين و اخلاق
از آنچه گفته شد به نقش دين در بارورى و بازپرورى اخلاق و مكارم اخلاقى پى مىبريم ؛ زيرا زندگى به معناى سوم و مكارم اخلاقى متناسب با آن ، تنها در پرتو تعاليم آسمانى و به پشتوانه معتقدات دينى قابل وصول بوده و ضمانت اجرايى پيدا مىكند . براى همين ، پيامبر اسلام ( ص ) فرمود :
« انَّما بُعِثْتُ لِاتَمِّمَ مَكارِمَ الْاخْلاقِ . » « 2 »
من براى تيمم و تكميل مكارم اخلاق ( و محاسن اخلاقى ) برگزيده شدم .
توضيح آن كه ارزش‌هاى اصيل اخلاقى ، خاستگاه فطرى دارد و از فطرت خداجويى و كمال‌طلبى انسان سرچشمه مىگيرد ؛ زيرا خداوند متعال اين فطرت پاك و روح متعالى را در كالبد آدميان دميده و هموست كه سرسلسلهء معنويات ، اخلاقيات ، ارزش‌ها و مكارم اخلاقى به شمار مىآيد و بس .
از اين رو ، بارورى و شكوفايى مكارم اخلاقى نيز جز در پرتو اعتقاد به خدا و قانون پاداش و كيفر الهى در روز جزا ميسر نخواهد شد . حتى « وجدان اخلاقى » مورد نظر امثال كانت نيز بدون پشتوانه اعتقادات دينى و الهى ، در عمل كارآيى ندارد ؛ زيرا پايبندى به الزامات و احكام اخلاقى كه مستلزم نوعى محروميّت از بسيارى خواسته‌ها ، و ( به ظاهر ) مايهء زحمت است ، بدون اميدوارى به پاداش بزرگ‌تر و سود بيشتر از يك سو و ترس از
( 1 ) - در تدوين اين قسمت از اين كتب نيز استفاده شد : اخلاق فلسفى ، ج 1 ، ص 3 - 6 و 41 - 56 ؛ فلسفه دين ، محمدتقى جعفرى ، تدوين از عبدالله نصرى ، ص 118 - 119 و 345 - 348 ؛ فلسفهء اخلاق ، شهيد مطهرى ، ص 139 - 148 و 167 - 192 .
( 2 ) - بحارالانوار ، ج 16 ، ص 210 و 287 . ضمناً در صفحه 287 ، عبارت « و محاسنها » اضافه شده است .