انديشه هاى اسلامى در بستر تاريخ (فارسى) — الصفحة ٤٠
راه‌هاى شناخت دين
4 - انجام تكاليف دينى مستلزم داشتن حجت شرعى و عقلى معتبر است . فرض عدم امكان شناخت دين ، راه تحصيل حجّت شرعى و عقلى را بر بندگان خدا مسدود مىكند .
در نتيجه ، باورها ، كردارها و اعمال مؤمنان ، فاقد حجت شرعى و مشروعيت دينى و الهى مىشود .
5 - روش آموزى و قاعده‌گذارى پيشوايان معصوم ( ع ) براى فهم درست متون دينى و جلوگيرى از كج‌فهمى و فهم‌هاى غير واقعى ، مانند ارجاع متشابهات قرآنى و روايى به محكمات آنها ، عرضهء روايات بر قرآن و نيز سيرهء رهبران دينى بر مطالعه روشمند متون دينى همچنين سيره عملى و ارتكاز ذهنى مسلمانان ، گواه بر امكان فهم دين است .
6 - نهى و نكوهش شديد از تفسير به رأى و بدون ضابطه از متون دينى در روايات معصومين ( ع ) « 1 »
، گواه روشن ديگرى بر امكان فهم دين و كسب معرفت دينى است .
راه‌هاى شناخت دين
راه‌هاى شناخت دين
اكنون كه روشن شد فهم دين ممكن و بلكه ضرورى است ، بايد ديد راه يا راه‌هاى فهم دين و دستيابى به معرفت دينى معتبر چيست ؟
در پاسخ بايد گفت متون دينى و قرآنى هم به دليل زبان به كار گرفته شده در آنكه به تصريح خود قرآن « عربى مبين » « 2 »
، ( يعنى محاوره‌اى و عرف عقلايى رايج ميان عموم مردم و قابل فهم براى آنها ) است و هم به لحاظ معنايى كه داراى مراتب متعدد مىباشد ، براى عموم مردم با هر سطح فكرى و فرهنگى به فراخور درك و فهم آنها قابل ادراك و فهم است . ولى فهم روشمند و متخصّصانه از متون دينى كه ما درصدد اثبات آن هستيم و داراى اعتبار دينى و حجت شرعى مىباشد ، تنها در توان عالمان و مجتهدان ژرف‌نگرى است كه قادرند از راهكارهاى درست آن وارد شوند و به شناخت و فهم تخصصى دين دست يازند .
( 1 ) - ر . ك . الميزان ، ج 3 ، ص 75 - 87 ؛ بحارالانوار ، ج 36 ، ص 327 و ج 89 ، ص 110 .
( 2 ) - ر . ك . نحل ( 16 ) ، آيه 103 .