السجود على الأرض (آغاز و انجام سجده يا سجده بر زمين) (فارسى) — الصفحة ١٠٥

راه سوّم

سرما اين بود كه نماز ظهر را از اوّل وقت آن به تأخير مىانداختند تا اينكه سايه‌ها زياد شده و هوا مساعد مىگشت و زمين سرد شده و از حرارت روز كاسته مىشد .

بزرگان از حافظان روايات ، احاديث زيادى را در اين زمينه در كتابهاى خود جمع‌آورى و ضبط نموده‌اند و ما در اينجا شمارى از آنها را تا حدّى كه اختصار اين نوشتار اجازه مىدهد ذكر مىكنيم و دو نكته از آنها استنباط و استفاده مىكنيم كه آن دو نكته عبارتند از :

1 - عدم جواز سجده بر غير زمين .

2 - روشن شدن معناى اضطرار ، به اين معنا كه هرگاه سجده بر زمين و لو با تأخير انداختن نماز تا هنگام خنك شدن هوا امكان دارد ، سجده بر غير زمين جايز نخواهد بود .

« ابراد » ، عبارت از شكستن شدّت گرماست ، چنان كه ابن اثير در « النهايه » مىنويسد : امّا در حديث ديگرى كه مىفرمايد : « ابردوا بالظهر » ، مراد از « إبراد » ، شكستن شدّت گرما و كاهش اوج آن و داخل شدن در خنكى است .

نيز در معناى حديث گفته شده است : نماز ظهر را در اوّل زمانى كه بعد از ظهر هوا خنك مىشود بخوانيد .

و يا اينكه گفته شده است : « إبراد » به معناى تعجيل و سرعت ورزيدن به كارى است به اين معنا كه : نماز را زود و سريع بخوانيد .

مرحوم صدوق - رحمة اللّه عليه - بعد از نقل حديث مىگويد : مصنّف اين كتاب مىگويد : حديث به معناى « عجّل عجّل تعجيل كن » است و « إبراد » از « تبريد » أخذ شده است . و ابن اثير نيز به اين نكته اشاره كرده است ، همانگونه كه ذكر آن گذشت .

بنا بر اين با توجه به مطالب مذكور ، « ابراد » داراى دو معناست :